BSD

De wekelijkse portie Noach, Genesis 6:9- 11:32

ark

Noach krijgt de opdracht van HaSjem om een ark te bouwen. Vanaf datzelfde moment is Noach druk in de weer om dit te volbrengen. 120 jaar heeft de bouw van de ark in beslag genomen. Het begon met het planten van de bomen voor het hout voor de bouw van de ark. Deze lange periode schonk de mensheid de gelegenheid om nog tot HaSjem terug te keren. Helaas staken de mensen de draak met Noach en lachten hem uit. Noach gaat rustig door met het voltooien van de opdracht van HaSjem en op 17 chesjwan gaat Noach op het woord van HaSjem met zijn drie zonen en hun vrouwen de ark binnen.
Noach en zijn gezin zijn niet alleen in de ark. Ook zijn er paren van alle diersoorten in de ark aanwezig. Van de reine dieren gaan er zeven paren de ark binnen en van de niet-reine dieren één paar.
Laten wij hier eens op het Hebreeuwse taalgebruik in Genesis 7:2 letten. In het Hebreeuws staat niet het gewone woord voor onrein (tamè) maar een ontkenning van het woord rein (lo tahor).Hieruit kunnen wij leren dat wij in het dagelijks taalgebruik ook op een positieve manier moeten spreken. In plaats van lelijk zou je niet mooi kunnen zeggen of in plaats van vies niet lekker etc.

Het woord voor ark in het Hebreeuws is 'tevah'. 'Tevah' kan behalve ark ook woord betekenen. De Baal Sjem Tov* zegt hierover dat wanneer de mens zich in een levenssituatie bevindt die met een 'zondvloed' te vergelijken is, dat hij zich dan tot het woord moet richten. Dit betekent dat de mens zijn toevlucht in de Torastudie en in het gebed moet nemen. De Tora is een toevluchtsoord en een veilige plek. De Tora zal de mens helpen om zijn persoonlijke 'zondvloed' te doorstaan.

Zoals wij bij de instructies van de bouw van de ark kunnen lezen, heeft de ark drie verdiepingen. Een verdieping voor het afval, een verdieping voor de dieren en een verdieping voor de mensen. Ook was er een luik. Rasji schrijft hier dat dit als een venster kan worden opgevat of als een edelsteen dat het licht weerkaatst.

In de ark zijn Noach en zijn familie druk bezig met het voederen van de dieren en het schoonmaken van de hokken. De verzorging van de dieren neemt alle tijd in beslag. In de Midrasj gaat het verhaal dat Noach een keer niet op tijd kwam om de leeuw te voederen. De leeuw heeft toen uit ongeduld Noachs heup verminkt. Dit had tot gevolg dat Noach vanaf die dag mank liep, een blijvende herinnering aan zijn verlate komst. Een ander verhaal gaat over een hagedis. Noach bracht deze hagedis te eten, maar het wilde niets van hetgeen Noach hem voorschotelde. Op een dag had Noach een verrotte appel in zijn hand en daar kwamen wormen uit. Tot Noachs grote verbazing nam de hagedis in een razend tempo met zijn tong de wormen en at ze op. Eindelijk wist Noach wat hij dit schepsel te eten moest geven.

Het jaar van de zondvloed was een bijzonder jaar. Dit jaar werd niet als alle andere jaren door de ommegang van de sterrenbeelden en de maandelijkse zegen van de maan beinvloed. Het leven van de dieren hangt van de ommegang van de sterrenbeelden en de maandelijkse zegen van de maan af. Daar deze tijdens het zondvloed-jaar afwezig waren konden de dieren dat jaar in de ark leven en overleven. Tussen de dieren onderling heerste er vrede. Zelfs de dieren die een kortere levensduur dan een jaar hebben, konden dit jaar in de ark overleven. Ook werd dit jaar niet in de algemene jaartelling opgenomen. Uit verzameling gesprekken van de Rabbi van Lubawits op Genesis 8:14.

Er bestaat of liever gezegd er bestond eens een boek van de geneeswijzen. In dit boek waren alle remedies voor alle ziektes beschreven. In de joodse traditie bestaan drie opinies over het auteurschap van dit boek. Of Adam, de eerste mens, of Noach of koning Salomo. Een reden dat Noach de auteur van dit boek zou kunnen zijn is gelegen in het feit dat hij in de ark met veel dieren moest wonen en werken. Deze situatie in de ark met de dieren en hun afval en de daarbij behorende geuren vroeg wel om medicijnen om goed gezond te blijven.
Dit boek is later echter door koning Hizkia opgeborgen omdat er verkeerd gebruik van werd gemaakt. Het is immers zo dat HaSjem een mens ziek maakt om hem de mogelijkheid te geven tot HaSjem terug te keren. Echter de mens raadpleegde bij het minste of geringste ongemak onmiddellijk het boek van de geneeswijzen en sloeg daarbij de fase van terugkeer en gebed over. Door misbruik van dit boek heeft koning Hizkia besloten om dit boek op te bergen.
In de Talmoed zijn enkele delen van dit boek opgenomen, maar deze remedies mogen niet gebruikt worden. Voordat je de volgende keer naar een aspirientje grijpt, sta eens even stil en besef dat deze pijn een signaal van HaSjem is. Vraag HaSjem om duidelijkheid en corrigeer hetgeen er gecorrigeerd moet worden.

Na een jaar lang in de ark te hebben vertoefd krijgt Noach het teken van HaSjem om op 27 chesjwan uit de ark te stappen. Noach treedt een gereinigde en gecorrigeerde wereld binnen. Het is nu een taak om de wereld in de gereinigde staat te houden.
Allereerst offert Noach een dankoffer aan HaSjem. Vervolgens begint Noach met het beplanten van de aarde. Het eerste dat hij plant is een wijngaard! Het bijzondere aan deze wijngaard was dat het op de dag van het planten ook vrucht gaf. Er kon dadelijk wijn gemaakt worden. Is een wijngaard de eerste behoefte van een mens na de zondvloed? Wanneer de wijn goed gebruikt wordt, zoals op sjabbat en feestdagen, dan functioneert het als een goed medicijn. Maar in de wijn schuilt ook het gevaar van dronkenmanschap wanneer de grens wordt overschreden. En dat gebeurde hier helaas.

In de profetenlezing die bij de wekelijkse portie Noach hoort, Jesaja 54:1-55:5, wordt de zondvloed de vloed van Noach genoemd. Noach was toch rechtvaardig en hoe kan het dan zijn dat de zondvloed aan de naam van Noach gekoppeld wordt. Wel er staat geschreven dat Noach een rechtvaardige in zijn generatie was, Genesis 6:9. Dit kan ten gunste en ten ongunste van Noach worden opgevat.
Noach bewandelde de weg van HaSjem en hij hield zich aan de geboden van HaSjem, en weerstond de slechte invloed van zijn omgeving, maar hij spande zich niet in om zijn medemens naar HaSjem te doen terugkeren. Om zijn rechtvaardigheid heeft HaSjem Noach van de zondvloed gered. Abraham daarentegen hield zich niet alleen aan alle geboden, hij verkondigde zijn hele leven lang ook aan iedereen emuna en eenheid van HaSjem.

Voordat wij deze bijdrage afsluiten nog enkele woorden over de toren van Babel. Na de zondvloed is het levensbereik van de mensen aanzienlijk verminderd. Na de zondvloed zijn de generaties zwakker van kracht en bereiken zij een gemiddeld lagere leeftijd.
Noach leefde echter nog 950 jaar en vervolgens neemt de leeftijd af. Verderop in de Tora, Genesis 25:27, wordt door Rasji aangegeven dat aartsvader Jakob nog bij Sjem, zoon van Noach, en Ever (achterkleinzoon van Sjem) Tora leerde.
De generatie van de verstrooiing begon met de geboorte van Peleg, Genesis 10:25. De naam Peleg duidt op verdeling, verstrooiing. De verstrooiing vond plaats in het laatste levensjaar van Peleg.
Om toch samen sterk te zijn besloot men ruim 300 jaar na de zondvloed en onder leiding van Nimrod**, een stad met een toren te bouwen om beroemd en om niet verstrooid te worden. Er was toen één taal, de Heilige taal en er waren 'enige dingen' Genesis 11:1. Rasji schrijft hier dat 'enige dingen' een saamhorig plan kan betekenen, en zij zeiden dat HaSjem niet voor Hemzelf de hemel kan selecteren, laten wij naar de hemel klimmen en oorlog tegen HaSjem voeren.
Er is natuurlijk niets tegen om een stad te bouwen. Hier werd echter de stad met de toren gebouwd om zichzelf een naam te geven en beroemd te worden. Een stad zonder gebedshuizen en zonder leerhuizen is geen volledige stad. Wanneer roem de enige drijfveer is om een stad te bouwen dan zal elk middel, ook de middelen die tegen de waarheid en oprechtheid indruisen, aangegrepen worden om dit doel te bereiken. Het doel van het bouwen van de stad ging geheel en al tegen de bedoeling van de zondvloed. HaSjem maakt een einde aan de eenheid van de mensen en aan de ene taal. Van nu af aan begrijpt men elkaar niet meer en verspreidt men zich over de aarde. Hen overkwam hetgeen zij wilden voorkomen, zij wilden samen sterk zijn en werden door hun verkeerde doelstelling over de aarde verstrooid.

Zoals in elke bijdrage over de wekelijkse portie het geval is, komen er slechts enkele aandachtspunten aan de orde. Heb je vragen ook over andere delen in de portie dan zij deze van harte welkom.

* Baal Sjem Tov , rabbi Israel ben Eliezer, was de vader van het chassidisme en leefde van ongeveer 1700 tot 1760.
** Nimrod. In de naam Nimrod schuilt het woord mered. Mered betekent rebellie, opstand. Nimrod kwam in opstand tegen HaSjem. Het is dus van belang om bij het geven van een naam op de betekenis te letten.

Gebruikte literatuur
Commentaar van Rasji.
Verzameling gesprekken van de Rebbe van Lubawits over de wekelijkse portie.

Jael, juni 2013.

Studiecentrum voor Noachieten uit de vier windhoeken.

Aantekeningen

Home Malben

printer

Chassid is letterlijk een "vroom iemand", maar doelt op volgelingen van de Chassidische beweging, gesticht door Rabbi Yisroel Baal Shem Tov in het begin van de 18e eeuw

Emuna is het standvastig geloof in een enige, soevereine, alwetende, welwillende, geestelijke, bovennatuurlijke en almachtige Schepper van het universum, die wij God noemen. Emuna bestaat uit drie niveaus: Niveau één is het geloof in de Goddelijke Voorzienigheid; Niveau twee is het geloof dat Hashem alles doet wat het beste voor ons is; Niveau drie is het geloof dat Hashem alles doet met een specifiek doel. Deze thesen zijn nader uitgewerkt in het boek "The Garden of Emuna".

Gemorra is de zorgvuldige bewerking, in de 2e tot 5e eeuw van de gewone jaartelling, van de Mishna, die dient als het fundament van de Joods wet.

Hashem betekent letterlijk: "de Naam" is een vervangende term voor de Almachtige zodat wij niet riskeren Gods naam ijdel te gebruiken.

Hashgacha pratit is de Goddelijke Voorzienigheid waardoor ons leven geen toevallige gebeurtenissen enz. kent maar dat alles wat er met ons gebeurt en ons overkomt van de Schepper afkomstig is.

Hitbodedut is een ongestructureerde, spontane en op de persoon gerichte vorm van gebed onderwezen door Rebbe Nachman of Breslov. Door hitbodedut krijgt men een persoonlijke relatie met God en een beter begrip van zijn persoonlijke motieven en aspiraties.

Mishna is de mondelinge Thora door God aan Mozes gegeven, uiteindelijk gecodificeerd door Rabbi Akiva, zijn leerling Rabbi Meir, en zijn leerling Rabbi Yehuda HaNassi, 1e tot 2e eeuw van de gewone jaartelling.

Yetzer hara ook wel kwade neiging. Het kwaad. Satan.

Talmoed is de Joodse mondelinge Tora omvattende de Mishna en de Gemorra. De Gemorra is een verslaglegging van discussies tussen joodse geleerden uit de derde tot en met de zesde eeuw van de gangbare jaartelling. De debatten in de Gemorra zijn zeer uitgebreid en gaan over allerlei onderwerpen zoals wiskunde, recht, geschiedenis enzovoorts. Betreffen het uitspraken over de leer dan spreekt men van 'halacha' waar de term 'halachisch' van is afgeleid. Andere uitspraken worden 'agada' genoemd en behelzen meer verhalende zaken. Mishna is mondelinge Tora door God aan Mozes gegeven, uiteindelijk gecodificeerd door Rabbi Akiva, zijn leerling Rabbi Meir, en zijn leerling Rabbi Yehuda HaNassi, 1e tot 2e eeuw van de gewone jaartelling.

Teshuva is letterlijk "terugkeren"; het betreft het proces van boetedoening voor de begane zonden. Hierdoor verandert hij als mens door in plaats zichzelf te dienen gaat hij Hashem en de naaste dienen. Er zijn vier stappen in het Teshuva proces: 1. Belijden aan Hashem wat hij verkeerd gedaan heeft. 2. Berouw tonen dat hij tegen Hashem's wil heeft gehandeld. 3. Aan Hashem vergeving vragen zoals een kind aan zijn vader om vergeving vraagt. 4. De verplichting op zich nemen om zijn uiterste best te doen niet weer terug te vallen.

Tora is letterlijk "instructie"; Er zijn twee betekenissen. De vijf boeken van Mozes zijnde Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri en Deuteronomium en meer in het algemeen verwijst het naar de Joodse leer en wat wij ten onrechte het Oude Testament noemen.

Yeshiva is een Talmoedschool waar in hoofdzaak Talmoed en Tora wordt bestudeerd.