BSD

Parasja Miqets, Genesis 41:1-44:17

Profetenlezing 1 Koningen 3:15-4:1

Psalm 105:17-23
Zond Hij een man voor hen uit: Jozef werd als slaaf verkocht,
Men knelde zijn voeten in boeien, hij kwam in de ijzers. Tot de tijd dat zijn woord uitkwam, de uitspraak van HaSjem hem in het gelijk stelde.
De koning zond heen en liet hem los, de heerser van de volken maakte hem vrij.
Hij stelde hem tot heer over zijn huis, tot heerser over al zijn bezit.
Om de vorsten te binden naar zijn goeddunken en zijn oudsten leerde hij wijsheid.
Toen Israël naar Egypte gekomen was en Jacob als vreemdeling vertoefde in het land van Cham.

De vorige parasja hebben wij afgesloten met de dromen van de schenker en de bakker. Twee jaar later droomde Farao. Had Jozef zijn vertrouwen volledig op HaSjem gesteld dan zou Farao de twee dromen aansluitend op de dromen van de schenker en de bakker hebben gedroomd.

In de droom stond Farao aan de oever van de Nijl en zag dat er zeven mooie en vette koeien opkwamen en in het grasland weidden. Vervolgens kwamen er zeven magere en slecht uitziende koeien op en stonden naast de zeven mooie en vette koeien. De magere koeien aten de vette koeien op. Farao ontwaakte en zie het was een droom. Vervolgens droomde Farao nog een droom en daarin verschenen zeven mooie en volle aren en zeven dunne aren. Hier aten de dunne aren de volle aren op. De volgende ochtend was Farao onrustig en vertelde de dromen aan alle wijzen en geleerden in Egypte, maar er was niemand die een oplossing kon aandragen: of de oplossingen van de wijzen bereikten de oren van Farao niet of de oplossingen stonden Farao niet aan.

Nu herinnerde de schenker Jozef die hem twee jaar geleden in de gevangenis de juiste oplossing van zijn droom had meegedeeld. Jozef werd onmiddellijk uit de gevangenis gehaald en verzorgd en wel naar Farao gebracht. Wanneer de redding moet komen dan komt deze op het juiste moment en geen minuut later. De tijd die Jozef in de gevangenis moest doorbrengen, was op en HaSjem zorgde voor de redenen om Jozef uit de gevangenis te bevrijden.

Jozef verklaarde de dromen van de Farao enkel en alleen met hulp van HaSjem. 1 De twee dromen van Farao zijn in feite één droom en de zeven vette koeien en de zeven volle aren geven de zeven jaren van overvloed aan. Daarna volgen er zeven jaren van hongersnood. Dit geven de zeven magere koeien en de zeven lege aren aan. Omdat de magere koeien en lege aren naast de vette koeien en volle aren in de droom voorkwamen is dat een teken dat tijdens de zeven jaren van overvloed op de jaren van de hongersnood moet worden voorbereid. Het advies van Jozef om daarom een wijs en verstandig persoon over het land Egypte aan te stellen om voorraden aan te leggen voor de jaren van hongersnood was geen eigen initiatief maar een onderdeel van de uitleg. Het feit dat Farao tweemaal gedroomd heeft, is een teken dat dit juist is en dat HaSjem dit snel zal uitvoeren.

Laten wij voordat wij met de parasja verder gaan, eens even een uitgebreider kijkje nemen op de inhoud van de dromen van Jozef en Farao. Farao droomde over koeien en over aren. Koeien behoren in de categorie van de dierenwereld en de aren in de categorie van de plantenwereld. Daar er eerst sprake is van de dierenwereld en vervolgens van de plantenwereld zien wij hier een dalende lijn in de bestaande categorieën: anorganisch- plantenwereld-dierenwereld- sprekende mens. De dromen van Jozef in de vorige parasja daarentegen getuigen van een stijgende lijn. Allereerst droomde Jozef over de arenschoven in het veld en de tweede droom steeg boven het aardse gebeuren uit en vond in de hemelse sferen plaats.

In de eerste droom van Jozef bevinden Jozef en zijn broers zich in het veld en binden zij arenschoven. Hier wordt er gewerkt in tegenstelling tot Farao die in zijn droom staat toe te kijken. Het binden van de aren is ook een stijging: de losse aren worden bij elkaar gebonden: een proces van losse en gescheiden aren naar een gebonden eenheid in een arenschoof.

De dromen van Farao dalen niet alleen van de dierenwereld naar de plantenwereld, ook in de dromen zelf is er sprake van een daling. Eerst komen de mooie en vette koeien en vervolgens de magere koeien. Hetzelfde geschied in de droom van de aren: eerst komen de volle aren en vervolgens de dunne aren. Ook in de verwerkelijking van de droom komen eerste de goede jaren en vervolgens de jaren van hongersnood.

Wij kunnen hieruit leren, dat in geval je wilt bestaan en vooruit wilt, er niets anders op zit dan je in te spannen, evenals Jozef en zijn broers die actief aan het werk waren op het veld. Toekijken als Farao leidt nergens naar. Het grote wereldrijk dat Egypte eens is geweest bestaat allang niet meer, terwijl het joodse volk tot op de dag van vandaag actief bezig is (Tora en mitswot) en voor altijd zal bestaan.

Het is tijd om weer terug naar het verloop van het verhaal in de parasja te gaan. Jozef, 30 jaar oud, werd als onderkoning aangesteld en werd heerser over heel Egypte. Farao noemde Jozef Tsofnat Pa'aneach, hetgeen letterlijk code ontsluiter betekent, een naam die naar de droomuitleggingen van Jozef verwijst. Verder gaf Farao Osnat de dochter van Potifera (=Potifar) aan Jozef tot vrouw en er werden hem twee zonen in de jaren voordat de hongersnood aanving in het vreemde land geboren: Menasje en Efrajim.

De jaren van overvloed zijn voorbij en de hongersnood is aangebroken. Het Egyptische volk alsmede de omliggende volken komen bij Jozef graan halen. Het graan dat de Egyptenaren namelijk zelf hadden bewaard, was verrot. Alleen het graan dat Jozef had opgeslagen was in tact gebleven.

Ook Jacob gaf zijn zonen de opdracht om naar Egypte af te dalen om voedsel te kopen en vervolgens daalden de tien broers van Jozef naar Egypte af. De tekst hier in Genesis 42:3 vermeldt de tien broers van Jozef en niet de zonen van Jacob om aan te duiden dat de broers hun berouw betoonden over de verkoop van Jozef als slaaf. Zij waren ertoe bereid om Jozef in Egypte te zoeken en los te kopen, hem goed te behandelen en hem weer thuis te brengen.

De broers kwamen bij Jozef om graan te kopen. Jozef herkende zijn broers onmiddellijk maar deed zichzelf als een vreemde voor. Hij sprak op hardvochtige wijze met hen en ondervroeg hen tot in de details toe. Wanneer de broers hun jongste broer Benjamin zouden halen, dan zou dat een teken van hun oprechtheid zijn. Zij werden voor drie dagen in de gevangenis gezet en vervolgens beval Jozef hen om één broer hier achter te laten, hun voedsel naar huis te brengen en Benjamin te brengen, Genesis 42:19,20.

De broers zagen hun schuld in dat zij niet naar het gesmeek van Jozef in de put hadden gehoord en Ruben voegde hieraan toe waarom zij niet naar zijn raad hadden geluisterd om niet tegen de jongen te zondigen. De bedoeling van Ruben, die zelf niet bij de verkoop aanwezig was, was om hiermee hun berouw en inkeer op absolute erkenning van hun zonde te baseren en niet alleen op de problemen waarin zij nu zijn terecht gekomen. De broers wisten niet dat Jozef hen hoorde omdat er een tolk tussen hen instond. Wie was de tolk? De zevenjarige Menasje, de zoon van Jozef, was de tolk. Vervolgens werd Sjimon voor de ogen van de broers gevangen gezet. Nadat de broers vertrokken waren, liet Jozef Sjimon uit de gevangenis halen en verzorgde hem goed met eten, drinken en kleding. Jozef had Sjimon uitgekozen omdat Sjimon degene was die Jozef in de put had geworpen. Een andere reden was om Sjimon en Levi niet samen naar Kanaän terug te laten keren opdat zij niet zouden samenzweren en een oorlog tegen Egypte zouden beginnen. Sjimon en Levi hadden immers in Sichem alle mannen vermoord, zie hiervoor ook parasjat Wajislach.

Het graan dat de broers in Egypte hadden gekocht is bijna op en Jacob wilde dat zijn zonen weer naar Egypte zouden afdalen om opnieuw voedsel in te slaan. Jacob is echter niet van zin om zijn jongste zoon Benjamin mee te laten gaan. Rachel was onderweg gestorven, Jozef was onderweg door een wild dier verslonden en zou nu ook Benjamin de laatste van de tak van Rachel ook onderweg iets overkomen? De zorg van Jacob is te begrijpen, maar de onderkoning in Egypte wilde hun jongste broer zien. Zo stond Juda borg voor Benjamin en daalden opnieuw tien broers naar Egypte af met dubbel geld en enkele geschenken voor de koning. Zo stonden de broers voor de tweede maal voor Jozef. Jozef stuurde hen naar zijn huis toe om samen met hen een maaltijd te nuttigen. Vanwege de kosjere spijswetten die de broers onderhielden, liet Jozef de voedselbereiding voor hun ogen plaatsvinden opdat de broers mee konden eten. De gastvrijheid van Jozef reikte ver en dit is een eigenschap die zijn overgrootvader Abraham aan zijn nageslacht heeft doorgegeven.

De volgende ochtend gaan de elf broers volgeladen terug naar Kanaän. Ook ditmaal heeft Jozef hen het geld teruggegeven en hij heeft tevens zijn persoonlijke zilveren beker in de tas van Benjamin laten stoppen. Dit alles om zijn broers te testen om te weten of zij hun leven verbeterd hebben.

Daarover hopen wij in de volgende parasja Wajigasj, Genesis 44:18-47:27, meer te lezen met de bijbehorende profetenlezing is Ezechiël 37:15-28.

Nog enkele opmerkingen voor de liefhebbers. Parasjat Miqets wordt altijd tijdens het lichtfeest Chanoeka gelezen. Zou je hiervoor een reden kunnen bedenken.

Hoeveel dromen komen er in het boek Genesis, Beresjit, voor? Antwoorden hierop hopen we in de volgende aflevering van de nieuwsbrief te geven.

Gebruikte literatuur
Het commentaar van Rasji op de Tora.
De gesprekken van de Lubavitcher Rebbe over de parasja Josef haTsaddiq, een verzameling van de vertellingen van de Wijzen in de Midrasj en Aggada, Hebreeuws.
Dromen en hun betekenis door Jechiel Harari, Hebreeuws.

1 Het uitleggen van dromen is het op de juiste wijze verbinden van de zaken die in de droom voorkomen. Het Hebreeuwse woord voor uitleggen is patar en het woord voor verbinden/naaien is tafar. Deze werkwoorden hebben dezelfde stamletters: peh/feh-tav-resj.

Jael, april 2014.

Bij parasja Miqets

'En nu zal Farao een verstandig en wijs mens zoeken en hem over het land Egypte aanstellen.' Genesis 41:33.

De Magied van Dubna heeft bij dit vers een vraag gesteld. Wie had Jozef gevraagd om een adviseur te zijn? Jozef werd alleen maar geroepen om de dromen van Farao uit te leggen en niet om raad te geven!

De Magied van Dubna heeft dit met het volgende vergeleken. Een belangrijke koning had een dochter die ernstig ziek was. Alle artsen hadden haar al onderzocht en geen enkele arts wist aan welke ziekte de dochter van de koning leed. Zo kwam ook eens een eenvoudige dorpeling in eenvoudige kleren langs. Die dorpeling had van zijn vader geneeskundige dingen geleerd, en hij vroeg toestemming om de dochter van de koning te mogen onderzoeken. De koning die al zo moedeloos was geworden, stemde in met de gedachte dat hij toch niets te verliezen had. Nadat de dorpeling de dochter van de koning had onderzocht, wist hij aan welke ziekte zij leed en welk medicijn zij moest innemen. De dorpeling zag echter dat alle aanwezige artsen hem uitlachten: zij hadden allemaal één of meerdere titels in de geneeskunde en zij wisten niet waaraan de dochter van de koning leed en hij de eenvoudige dorpeling zou het wel weten?!

De dorpeling zei onmiddellijk tegen de koning dat het medicijn zeer nauwkeurig afgewogen moest worden. Iets meer of iets minder zou niet baten voor de dochter van de koning. 'Ik zie dat de koning hier veel belangrijke artsen heeft en ik zelf ben voor het maken voor het medicijn het minste geschikt. Laat de koning iemand van de artsen uitkiezen die verantwoordelijk zal zijn voor het samenstellen van het medicijn.' De artsen dachten bij henzelf: 'Hopelijk kiest de koning mij hier voor uit'. Toen de koning de artsen vroeg om de raad van de eenvoudige dorpeling op te volgen, antwoordden zij allemaal dat de koning naar de dorpeling moest luisteren.

Toen zei de koning tegen de dorpeling: 'Luister, u bent de enige die het medicijn heeft gevonden en daarom bent u uitgekozen om het medicijn te maken.'

Toen Jozef uit de gevangenis kwam en de dromen van Farao begon uit te leggen, zag Jozef hoe alle Egyptische wijzen en waarzeggers hem uitlachten. Zij wilden Farao zeggen dat zijn uitleg niet juist was en om te voorkomen dat Farao naar hen zou luisteren, zei Jozef onmiddellijk na zijn uitleg van de dromen en al wijzende naar de Egyptische wijzen, tegen Farao om een verstandig en wijs mens uit te zoeken en over het land Egypte aan te stellen. De Egyptische wijzen dachten ieder dat Farao hem zal uitkiezen zoals geschreven staat dat het advies van Jozef goedkeuring bij Farao en bij zijn wijzen had gevonden.(Genesis 41:37) Toen zei Farao tegen Jozef: 'Nadat HaSjem u alles heeft bekend gemaakt is er niemand verstandiger en wijzer dan u. U zult over mijn huis aangesteld worden en door uw orders zal mijn volk gevoed worden....(Genesis 41:39,40)

'En de tweede noemde hij Efrajim...' (Genesis 41:52).

Rabbi Bachiya schreef dat naast de genoemde uitleg van de naam Efrajim in de Tora er ook een andere uitleg is: tweemaal [In het Hebreeuws wijst de uitgang -ajim op een dualis: twee]

De basis van de naam Efrajim is efer [alef-peh-resj] en betekent stof of as. De eerste maal duidde op Abraham toen hij zei dat hij stof en as was. (Genesis 18:27) De tweede maal duidde op het as dat bij de binding (het offer) van Isaac had moeten zijn. Dit leert ons dat ondanks de grootheid van Jozef hij zijn zonen geen vooraanstaande namen gaf, maar namen die de mens doet herinneren waar hij vandaan komt en waar hij in de toekomst naar toe gaat.

Vertaald uit het Hebreeuws door Jael. 2017.

Uit het sjabbatsblaadje 'Imre Chen' parasja Miqets, 5777.

Magied van Dubna is de naam voor Rabbijn Jacob ben Wolf Kranz (1740-1804). Hij leefde in Belarus en is bekend om zijn parabels.

Rabbi Bachiya ibn Pakuda leefde in de 11e eeuw in Spanje en is auteur van 'Chovot HaLevavot'. [Duties of the Heart]

Studiecentrum voor Noachieten uit de vier windhoeken.

Aantekeningen

Home Malben

printer

Emuna is het standvastig geloof in een enige, soevereine, alwetende, welwillende, geestelijke, bovennatuurlijke en almachtige Schepper van het universum, die wij God noemen. Emuna bestaat uit drie niveaus: Niveau één is het geloof in de Goddelijke Voorzienigheid; Niveau twee is het geloof dat Hashem alles doet wat het beste voor ons is; Niveau drie is het geloof dat Hashem alles doet met een specifiek doel. Deze thesen zijn nader uitgewerkt in het boek "The Garden of Emuna".

Hashem betekent letterlijk: "de Naam" is een vervangende term voor de Almachtige zodat wij niet riskeren Gods naam ijdel te gebruiken.

Tora is letterlijk "instructie"; Er zijn twee betekenissen. De vijf boeken van Mozes zijnde Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri en Deuteronomium en meer in het algemeen verwijst het naar de Joodse leer en wat wij ten onrechte het Oude Testament noemen.