BSD

Parasjat Wajakheel Exodus 35:1 - 38:20

Creativiteit zonder grenzen

creativiteit

De Europese samenleving onderging snelle veranderingen in de 18e eeuw. Het was de tijd van de Verlichting, en nieuwe ideologieën kwamen in zwang, ideologieën die vaak op gespannen voet met Joodse waarden stonden. In de nieuwe manier van denken, werd de menselijke rede beschouwd als de ultieme onderhandelaar van de waarheid. Religie werd omzeild door de macht van de wetenschap.

De Verlichting ontstak een tijd van culturele expressie in Europa, en een sterke stijging van de talenten deed zich gelden. Schilderkunst, architectuur en beeldhouwkunst bloeiden; muzikale expressie werd nieuw leven ingeblazen door het genie van de componist Ludwig van Beethoven en andere grote musici. Literatuur, drama en poëzie waren vitale delen van de Europese cultuur, en educatieve trends verschoven naar een grotere nadruk op de culturele ervaring en de ontwikkeling van zelfexpressie.

Tegelijk met de culturele verschuiving ontstond de misvatting dat geloof en rede zich wederzijds uitsloten, en dat gehoorzaamheid en zelfexpressie niet konden samengaan.

In werkelijkheid, zijn in de Joodse traditie het geloof en de rede zeer wel verenigbaar. Open een willekeurige pagina van de Talmoed en je zult de grote gaven, om te redeneren, van de Talmoed geleerden zien. Kritisch denken en onderwijs zijn een deel van de Joodse traditie. Het is niet voor niets dat wij de mensen van het boek worden genoemd.

Gehoorzaamheid en zelfexpressie zijn dan ook niet wederzijds uitgesloten. In het tijdperk van de Verlichting, werd verondersteld dat religieuze betrokkenheid de creatieve expressie verlamde; maar feitelijk, wordt in de Joodse traditie, creatieve expressie aangemoedigd. In feite wordt het gezien als één van de meest krachtige hulpmiddelen in onze dienst van God.

Creatieve zelfexpressie is euforisch. Het zien van het succes van iemands talenten is een zoete massage voor de psyche, want het ervaart het natuurlijke plezier van bekwaamheid. Maar in het Joodse denken, wordt de uitdrukking van iemands talent als iets meer gezien. Iedere ziel heeft een unieke missie van God gekregen. De ziel wordt uitgerust met de gereedschappen die ze nodig heeft; deze gereedschappen zijn speciaal ontworpen voor haar taak. Als men zich bewust is dat zijn ziel en diens missie van God afkomstig is, dan krijgt de ervaring van creatieve zelfexpressie een andere dimensie.

De vrouwen die met Mozes meereisden in de woestijn hadden een sterk ziel-bewustzijn. Toen Mozes een lijst opsomde van de bijdragen die de Joden aan de Tabernakel moesten geven, noemt hij ook de bijdragen van de vrouwen, die prachtige stoffen voor de gordijnen van de Tabernakel weefden. Zoals zal blijken, zagen deze vrouwen hun creatieve expressie, als onderdeel van hun dienst aan God, en God waardeerde hun geschenken zo, dat zij een speciale vermelding kregen in de Tora.

"Alle vrouwen wier hart hen inspireerde met wijsheid, sponnen de geiten" (Exodus 35:26).

Waarom zegt de Tora dat zij "de geiten sponnen"? Waarom wordt er niet gezegd zij sponnen het geitenhaar, de vacht? Op basis van deze ongewone uitdrukking, legt de Talmoed uit dat ze gebruik maakten van een unieke techniek om haar van geiten te spinnen.

"Dit was een buitengewoon vakmanschap, want zij spinnen vanuit de vacht op de rug van de geit [voordat het werd geschoren]" (Shabbat 74b).

Waarom sponnen zij de vacht terwijl die nog steeds op de rug van de geit zat? Rabbi Owadja Sforno, een 16e-eeuwse Italiaanse rabbi en filosoof, legt uit dat het haar van geiten veel van zijn glans verliest als het eenmaal geschoren is; door het haar te kammen en te spinnen, terwijl het nog steeds groeide, zorgden de vrouwen ervoor dat de glans werd behouden. God had hen niet verteld om het garen voor de gordijnen op deze manier te spinnen. Uit hun eigen gevoel voor schoonheid, ontwierpen zij de gordijnen op de meest creatieve manier, met het oog op het verfraaien van het Heiligdom.

De Lubavitcher Rebbe, Rabbi Menachem Mendel Schneerson, rechtvaardige nagedachtenis, voegt een andere dimensie toe aan dit idee. Deze vrouwen, legt hij uit, beschouwden hun bijdrage niet als louter een geschenk; ze zagen het als een offer aan God. Als ze een oog hadden voor het ontwerp en een hand voor het naaien, wilden ze God een offer geven met behulp van hun oog en hun hand, de instrumenten die hen werden gegeven.

Onder de offers die in de tempel werden gebracht, waren twee categorieën: dieroffers en meeloffers. Het dieroffer was een rijker offer en superieur aan het meeloffer. De vrouwen, die hun bijdrage als een offer zagen, wilden hun offer van de beste soort doen zijn, het dieroffer. Maar ze brachten gordijnen en geen dieren. Hoe konden ze levende gordijnen maken? Ze konden dat doen door "het spinnen van de geiten" - het spinnen van de vacht terwijl die nog steeds gevoed werd door het lichaam van de geit. Zo werden de gordijnen ontworpen als een levend offer, de gesponnen draad uit levende haren.

Wanneer we onze talenten als een geschenk van God voor onze ziel beschouwen, dan wordt het cultiveren van dat talent een noodzaak. Er is nederigheid in deze kennis, dat de creatieve expressie een middel voor de ziel is, om haar unieke missie te vervullen. Wanneer we het op deze manier bezien zijn er bij voorbaat geen beperkingen op hoe ver de creatieve expressie kan gaan. 1)

Voetnoot

1) Op basis van een lezing van de Lubavitcher Rebbe, gepubliceerd in Likkutei Sichot, vol. 16, blz. 449ff.

Bron: Creativity-Without-Bounds door Rochel Holzkenner.

Studiecentrum voor Noachieten uit de vier windhoeken.

Aantekeningen

Home Malben

Begrippenlijst

printer

Emuna is het standvastig geloof in een enige, soevereine, alwetende, welwillende, geestelijke, bovennatuurlijke en almachtige Schepper van het universum, die wij God noemen. Emuna bestaat uit drie niveaus: Niveau één is het geloof in de Goddelijke Voorzienigheid; Niveau twee is het geloof dat Hashem alles doet wat het beste voor ons is; Niveau drie is het geloof dat Hashem alles doet met een specifiek doel. Deze thesen zijn nader uitgewerkt in het boek "The Garden of Emuna".

Hashem betekent letterlijk: "de Naam" is een vervangende term voor de Almachtige zodat wij niet riskeren Gods naam ijdel te gebruiken.

Tora is letterlijk "instructie"; Er zijn twee betekenissen. De vijf boeken van Mozes zijnde Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri en Deuteronomium en meer in het algemeen verwijst het naar de Joodse leer en wat wij ten onrechte het Oude Testament noemen.