De maand sjwat

Familie Sivan Wij zijn inmiddels alweer bij de elfde maand, de maand sjwat, aanbeland. Deze maand is meestal de koudste maand van het jaar en het is met name in sjwat dat de kans op sneeuw het grootste is.

Op de eerste van de elfde maand begint Mozes aan zijn afscheidsrede aan het volk Israël. Het volk Israël staat op het punt om het land Israël, na veertig jaar in de woestijn gezworven te hebben, binnen te trekken. Mozes wijst hier het volk terecht, aangaande alle overtredingen die zij de afgelopen veertig jaar hebben begaan. Mozes herhaalt en onderwijst hen weer de geboden die het volk op de berg Sinaï heeft ontvangen. Tevens legt hij nog nieuwe geboden, die het volk tot dusver nog niet had gehoord, uit. Ook geeft hij hen de zegen en de vloek mee en bereidt hij het volk voor om het beloofde land binnen te trekken en te bezitten. Voordat Mozes 37 dagen later op 7 adar sterft, zegent hij het volk, elke stam overeenkomstig zijn zegen. Dit staat allemaal geschreven in het vijfde boek van Mozes, Deuteronomium dat in de joodse traditie bekend staat als Misjne Tora, een herhaling van de Tora.

De maand sjwat heeft een sjabbat. die sjabbat sjierah, de sjabbat van het lied, wordt genoemd. Dit is de sjabbat waarop de wekelijkse portie besjalach wordt gelezen. De portie betreft de lezing uit het tweede boek van Mozes, Exodus 13:17-17:16 en de profetenlezing betreft Richteren 4:4-5:31. In de Tora lezing vinden wij hier het lied van Mozes. Het lied van de zee wordt gezongen na een wonderbaarlijke doortocht door de Rode Zee en de ondergang van de Farao met heel zijn leger in de zee. In de profetenlezing is het lied van de profetes Deborah te vinden. Ook hier is het volk Israël weer wonderbaarlijk van de machtige vijand verlost, en wel door toedoen van een dappere vrouw, Jaël. Naar aanleiding van de overwinning wordt hier het lied van Deborah gezongen.

Toe bisjwat, 15 swjat

De 15 sjwat, dat beter bekend staat als toe bisjwat, is de nieuwjaarsdag van de bomen. Wat houdt een nieuwjaarsdag voor de bomen in? Wel, in de Misjna staat dat deze datum vaststelt bij welk jaar de vruchten horen, met betrekking tot het afscheiden van de tienden en andere mitswot die bij de bomen in het land Israël horen. Leviticus 27:30, Numeri 18:21-28 en Deuteronomium 14: 23-28 zijn enkele bijbelteksten waarin deze mitswot genoemd worden. Omstreeks toe bisjwat staan de vruchtbomen in volle bloei. Als eerste teken van de aankomende lente is de bloesem van de amandelboom. De bloesem van de amandelboom geeft een heerlijke geur af. Op toe bisjwat wordt al een zegen gevraagd voor een mooie etrog voor het loofhuttenfeest. Een mooie etrog is, evenals natuurlijk alle andere vruchten, afhankelijk van goede groei condities en er liggen immers nog heel wat maanden voor ons voordat de etrog in de maand tisjre volgroeid is.

Het is ook de dag waarop de bomen beginnen met het opzuigen van de nieuwe grondwater-voorraad dat weer aangevuld is met de regen die tijdens de winter gevallen is. Tot aan 15 sjwat wordt nog van de voorraad van het vorige jaar gebruik gemaakt, maar nu op 15 sjwat is de regen voldoende diep doorgedrongen dat er van de nieuwe watervoorraad in de grond gebruik gemaakt kan worden.

Familie Sivan In Israël bestaat er een traditie om op deze dag bomen te planten. Daar toe bisjwat dit jaar op een sjabbat valt zal het bomen planten eerder plaatsvinden. Toe bisjwat is niet alleen een dag voor de bomen, het is ook een blijde dag voor de mens. De mens wordt immers met een boom in het veld vergeleken, zie hiervoor ook Deuteronomium 20:19. De essentie van de boom is dat het vruchten voortbrengt en dat van deze vruchten vervolgens nieuwe bomen geplant kunnen worden, die ook weer zullen vrucht dragen. Hieruit kunnen wij als mensen ook een les halen en wel dat onze vruchten, ons nageslacht, ook weer goede vruchten mogen planten in hun nageslacht. Dat is de mooiste en beste zegen, die een boom, een mens, kan wensen, mits de boom goed gezond is en voldoende diepe wortels heeft om goede vruchten voort te brengen in weer en wind.

Het is een traditie om op toe bisjwat een soort 'seider' te houden. Deze seider kan bestaan uit de een gedekte tafel met de zeven vruchten waarmee het land Israël gezegend is: tarwe (brood, koeken etc), gerst, druiven (wijn, druivesap, rozijnen etc) vijgen, dadels, olijven (olie) en granaatappels. Een ander mogelijke seider is overeenkomstig de soorten vruchten, zo zijn er vruchten die je helemaal met huid en haar kan op eten, vruchten die een pit van binnen hebben en een derde groep is de vruchten met een schil, zie ook de foto's. Ook een tafel met zoveel mogelijk soorten vruchten is een mogelijkheid.

Tijdens de seider kan er uit de desbetreffende wetten van toe bisjwat geleerd en gelezen worden. Er kan uit de Tora of uit de mondelinge leer geleerd worden. Ook zijn er liederen die gezongen, en verhalen die verteld kunnen worden. De joodse traditie heeft immers een grote schat aan verhalen. Zo zijn ook interessante verhalen over de zeven vruchten van het land Israël. Israël het joodse volk worden vaak met de specifieke eigenschappen van deze vruchten vergeleken. Hier volgt een verhaal over de wijnstok, dat door de Ga'on rabbijn Josef Masjasj uit Talmesan is verteld.

Geschreven door Jael

Aantekeningen

Home Malben

printer

Ga'on een ga'on is een genie; iemand die bekwaam is in de Talmoedtractaten.

Hashem betekent letterlijk: "de Naam" is een vervangende term voor de Almachtige zodat wij niet riskeren Gods naam ijdel te gebruiken.

Misjna is de mondelinge Tora door God aan Mozes gegeven, uiteindelijk gecodificeerd door Rabbi Akiva, zijn leerling Rabbi Meir, en zijn leerling Rabbi Yehuda HaNassi, 1e tot 2e eeuw van de gewone jaartelling

Mitswot zijn de geboden uit de Tora, goede daden.

Tora is letterlijk "instructie"; Er zijn twee betekenissen. De vijf boeken van Mozes zijnde Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri en Deuteronomium en meer in het algemeen verwijst het naar de Joodse leer en wat wij ten onrechte het Oude Testament noemen.