BSD

Inleiding

Volgens de Tora door Hashem aan Mozes en Aaron opgedragen in Exodus 12:1-2 waar staat: "Hashem zei tegen Mozus en Aaron, nog in Egypte: 'Voortaan moet deze maand bij jullie de eerste maand van het jaar zijn.'" Dit had betrekking op de uittocht uit Egypte door de Israëlieten die in de lente plaatsvond.

Deze indeling begint zodoende in het voorjaar:
  1. nisan - valt in maart/april
  2. ijar - valt in april/mei
  3. siwan - valt in mei/juni
  4. tammoez - valt in juni/juli
  5. av - valt in juli/augustus
  6. eloel - valt in augustus/september
  7. tisjre - valt in september/oktober
  8. chesjwan - valt in oktober/november
  9. kislew - valt in november/december
  10. tevet - valt in december/januari
  11. sewat - valt in januari/februari
  12. adar - valt in februari/maart
  13. adar 2 (in schrikkeljaren) - valt in maart/april
In de hierna volgende artikelen schrijf ik zeer algemeen over de gebruiken en regels van het joodse leven. Echter, elke gemeente/stroming heeft zijn eigen nuances in de regels en gebruiken, en bij twijfel wordt een rabbijn geraadpleegd.

Deze artikelen zijn geschreven in de periode april 2012 tot en met april 2013 ten behoeve van de Emuna Nieuwsbrief. Aan het eind van de maanden serie werden, in de Nieuwsbrieven maart en april 2013, Appendix I en II gepubliceerd die hier in het geheel als "Appendix" in het menu is opgenomen.

De maand nisan

De maand nisan deze maand zij u thans het hoofd der maanden, de eerste zal zij u zijn van de maanden des jaars, Exodus 12 vers 2.

Door de uittocht uit Egypte die in deze maand plaats vond, toen het eerste Pesachfeest werd gevierd, luidt de maand nisan een nieuw begin in in de joodse geschiedenis.

De maand nisan is boordevol gebeurtenissen.

Op de eerste nisan werd de tabernakel opgericht en de hoofden van de twaalf stammen brachten hun geschenken voor de tabernakel. Dit wordt tijdens de eerste twaalf dagen van de maand nisan uit Numeri 7 gelezen.

Bron: Familie Sivan Israël De sjabbat die aan het Pesachfeest vooraf gaat heet de sjabbat hagadol, de grote sjabbat. De sjabbat heeft deze naam gekregen omdat toen het begin van de bevrijding met de vele wonderen begon. Het is de gewoonte dat op deze sjabbat de rabbijn een lezing over de wetten die met het Pesachfeest te maken hebben, geeft en tevens wordt er ook een gedeelte uit de haggada gelezen. De haggada is het verhaal van de uittocht van het volk Israël, bestaande uit passages van de Tora als wel passages uit de mondelinge overlevering. Veelal is een haggadah met mooie plaatjes en tekeningen geïllustreerd. Het verhaal van de onderdrukking van het volk Israël in Egypte en de uittocht uit Egypte is in de Tora in het tweede boek van Mozes, Exodus, te lezen.

Het Pesachfeest

Voorbereidingen

Voordat het Pesachfeest op 15 nisan kan beginnen, moet er heel wat gebeuren. Het is immers verboden om zuurdesem en wat van zuurdesem bereid is te eten. Het is niet alleen verboden om brood, koek en andere dingen die van deeg bereid zijn te nuttigen, het mag zich ook niet in huis bevinden bevinden.
Zelfs de kleinste broodkruimel moet verwijderd worden. Dat betekent dat het huis grondig schoongemaakt moet worden, de Pesachschoonmaak. In Nederland is dit enigszins met de voorjaarsschoonmaak te vergelijken. Het is een drukke bedoening om dit voor elkaar te krijgen, maar wij moeten niet vergeten dat wij niet alleen de letterlijke broodkruimels moeten verwijderen, ook de figuurlijke broodkruimels moeten verwijderd worden. Brood is immers van gist gemaakt, gist doet het brood rijzen en is daarom een symbool van hoogmoedigheid en trots. De matsa, die onder strikte regels gebakken dient te worden om de geringste kans op rijzen te vermijden, en die wij tijdens het Pesachfeest eten is plat en daarmee een symbool van nederigheid. De matsa is een herinnering aan het ongerezen brood dat het volk Israël tijdens de uittocht at. Er was onvoldoende tijd om het te laten rijzen omdat zij onmiddellijk Egypte moesten verlaten.

Na de schoonmaak wordt er op de vooravond van Pesach, 14 nisan, een bediqat chamets gehouden. De huisvader gaat hierbij met een kaars door het donkere huis op zoek naar chamets, broodkruimels en dergelijke. Hieraan gaat een gebed vooraf en na het controleren wordt er een zegen uitgesproken dat het huis vrij van chamets is en in geval hij iets over het hoofd heeft gezien dan wordt dat met deze zegen onbestaanbaar gemaakt.

De volgende ochtend wordt het resterende chamets dat van tevoren apart is gelegd, verbrand. Dit heet bi'oer chamets. Daarna is het niet meer toegestaan om nog etenswaren die chamets bevatten te nuttigen.

Ten tijde van de Tempel werd er op 14 nisan in de namiddag het Pesachoffer gebracht. Iedereen was verplicht om dit offer te brengen. Het was een groot wonder dat zovele offers in een dergelijke korte tijd gebracht konden worden. Pesach is één van de drie pelgrimsfeesten die de joodse traditie kent. Iedereen gaat op naar Jeruzalem. Ook nu is het nog steeds de gewoonte om op de pelgrimsfeesten naar Jeruzalem, de westelijke Muur, te gaan. Het Pesachfeest duurt een week lang en er is voldoende tijd om naar Jeruzalem op te trekken.

Pesach 15 nisan

Links een een deel van de sedertafel met wijn, matsot en maror, de bittere kruiden. Rechts "De doortocht door de Rode Zee" een tekening van Lea Sivan. De Hebreeuwse letters betekenen "nisan".
De sedertafel De Doortocht door de Rode Zee, een tekening van Lea Sivan
De seideravond is aangebroken. De kaarsen voor de feestdag zijn ontstoken, de tafel is gedekt met het speciale Pesachgerei, gerei dat nooit in aanraking met chamets is geweest. Verder liggen de haggada's klaar tezamen met de speciale dingen die voor de seideravond nodig zijn: matsot, de ongerezen broden, maror, de bittere kruiden, vier glazen wijn en nog andere symbolen die ons het pesachverhaal verwerkelijken.
Deze avond is wel de meest bijzondere avond van het hele joodse jaar. De haggadah is de leidraad voor deze avond. Hierin wordt het hele Pesachverhaal volgens een speciale volgorde gelezen. Het belangrijkste van het Pesachfeest is het vertellen en het vertellen en nog eens vertellen aan de kinderen, opdat het hun ingeprent mag worden. Tijdens de seder wordt er gelezen, verteld, gezongen en gedronken en gegeten, alles op zijn vaste tijd. Nog een speciaal iets van deze avond is dat het een nacht van waken is. De deuren worden 's nachts niet op slot gedaan. HaSjem waakt immers over ons op deze speciale nacht. Net als tijdens de uittocht uit Egypte HaSjem over het volk waakte en de doodsengel de huizen voorbijging van hen die hun deurposten met bloed en hysop hadden bestreken. Dat is Pesach, het voorbijgaan, het overslaan.

In de synagoge worden de feestelijke gebeden voor Pesach gezegd. Elke dag wordt er uit de Torarol gelezen en speciale feestgebeden worden toegevoegd.

Zoals al gezegd duurt het Pesachfeest zeven dagen. De eerste en de zevende dag zijn feestdagen, te vergelijken met de sjabbat. Op de tussendagen mag wel gewerkt worden, maar het liefst zo min mogelijk. De zevende dag van Pesach is de dag waarop het volk Israël door de Rode Zee trok. Deze dag staat daarom ook in het teken van deze doortocht. 's Nachts wordt de hele nacht geleerd en in het ochtendgebed worden de passages van de doortocht gelezen, Exodus 14.

Een chassidische gewoonte is het om als laatste maaltijd van het Pesachfeest, in de namiddag van 21 nisan, een Messias-maaltijd te nuttigen. Hierbij worden vier glazen wijn gedronken, net als op de seideravond, en nog wat andere pesachspijzen genuttigd. Het is een bijzondere gelegenheid om een zegen te vragen voor zowel algemene als wel privé aangelegenheden.

Geschreven door Jael.

Studiecentrum voor Noachieten uit de vier windhoeken.

Aantekeningen

Home Malben

printer

Chassid is letterlijk een "vroom iemand", maar doelt op volgelingen van de Chassidische beweging, gesticht door Rabbi Yisroel Baal Shem Tov in het begin van de 18e eeuw.

Hashem betekent letterlijk: "de Naam" is een vervangende term voor de Almachtige zodat wij niet riskeren Gods naam ijdel te gebruiken.

Seideravond is de avond van het joodse paasfeest, Pesach, waarin het verhaal van de uittocht van Egypte wordt verteld en de daarbij behorende ceremonie.

Tora is letterlijk "instructie"; Er zijn twee betekenissen. De vijf boeken van Mozes zijnde Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri en Deuteronomium en meer in het algemeen verwijst het naar de Joodse leer en wat wij ten onrechte het Oude Testament noemen.