BSD

Joodse Feestdagen

Appendix maanden serie I

Rosj chodesj

Familie Sivan. Amandelboom Israël Voordat wij de maandenserie afsluiten, is het goed nog enkele woorden aan rosj chodesj, de eerste dag van de nieuwe maand, te wijden. Het tweede deel van deze appendix, dat in de volgende nieuwsbrief zal verschijnen, zal gaan over de opbouw van de joodse kalender.

De sjabbat die aan een nieuwe maand voorafgaat heet sjabbat mevarchim. Mevarchim komt van het werkwoord levarech dat zegenen betekent. Op sjabbat mevarchim wordt in de synagoge de nieuwe maand gezegend en de aanvang van de nieuwe maand wordt meegedeeld.
Op rosj chodesj zelf wordt de Hallel (lofpsalmen) gereciteerd, in het Achttiengebed is een toevoeging voor de nieuwe maand aanwezig en er wordt tevens uit de Tora gelezen. De portie die gelezen wordt komt uit Numeri 28:11-15, hier wordt over het offer van de nieuwe maand gesproken. Er worden vier mannen opgeroepen, in tegenstelling tot de drie die op de gewone dagen (maandag en donderdag) worden opgeroepen. Ook wordt het Moessafgebed gezegd als toevoeging aan het dagelijks ochtendgebed.
Ook in de zegen na de maaltijd wordt een toevoeging voor de nieuwe maand gezegd: dat de nieuwe maand ons mag vernieuwen ten goede en tot zegen.

In de tweede week van de wassende maan, de exacte data worden maandelijks meegedeeld, wordt de zogenaamde kiddoesj halvanah uitgesproken. Kiddoesj Halvanah is het gebed voor de maan dat na het avondgebed buiten in het maanlicht wordt gezegd. Het gebed kan alleen worden gezegd wanneer de maan aan de hemel te zien is. In de winter kan dit soms vanwege de wolken problematisch zijn.

Overzicht Joodsemaanden

Joodse maandAantal dagenGregoriaanse maand
nisan30maart/april
ijar29april/mei
siwan30mei/juni
tammoez29juni/juli
av30juli/augustus
eloel29augustus/september
tisjre30september/oktober
chesjwan29/30oktober/november
kislew29/30november/december
tevet29december/januari
sjwat30januari/februari
adar
tweede adar
29
29
februari/maart
maart/april

Wanneer een maand 29 dagen heeft dan heeft de volgende maand één dag rosj chodesj. Wanneer een maand 30 dagen heeft dan heeft de volgende maand twee dagen rosj chodesj: en wel de dertigste dag van de afgelopen maand en de eerste dag van de nieuwe maand. Zie voor een voorbeeld de tabellen hieronder.

De maand sjwat 5773
zondagmaandagdinsdagwoensdagdonderdagvrijdagzaterdag
1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30

De maand adar 5773
zondagmaandagdinsdagwoensdagdonderdagvrijdagzaterdag
123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
2829

De maand nisan 5773
zondagmaandagdinsdagwoensdagdonderdagvrijdagzaterdag
12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930

Over rosj chodesj uit Breslevpedia.

Dit is het eerste gebod dat aan het joodse volk gegeven is. Dit is een indicatie dat het idee van rosj chodesj, nieuwe maan, zeer belangrijk is. Ongeveer duizend jaar later in het land Israël tijdens de Syrische- Griekse achtervolging en overheersing dat uiteindelijk op het wonder van chanoeka uitmondde was rosj chodesj één van de drie geboden die verboden waren om uit te voeren. De andere twee verboden geboden waren de sjabbat en de besnijdenis. Rosj chodesj staat dus op hetzelfde niveau als de onderhouding van de sjabbat en de besnijdenis.

Dit kan op twee verschillende niveaus begrepen worden. Zoals verderop zal worden beschreven kon alleen het rabbinaat rosj chodesj uitroepen op grond van getuigen die de nieuwe maan aan de hemel hadden waargenomen. Op deze vaststelling van het rabbinaat is de joodse kalender gebaseerd. Zolang er geen nieuwe maan kan worden vastgesteld bestaat er geen kalender en zonder kalender zijn er geen feestdagen. Als de Syrische-Griekse overheersing had gezegevierd door het laten verdwijnen van rosj chodesj dan zouden zij er ook in geslaagd zijn om vele andere mitswot te elimineren.

Op een dieper niveau symboliseert rosj chodesj vernieuwing, de mogelijkheid van het joodse volk om uit de afgrond op te rijzen en om zichzelf weer tot zijn grootheid te herstellen. Evenals de maan aan het einde van de maand verdwijnt, maar weer terugkomt en tot de volle maan wast, zo lijdt het volk Israël in ballingschap en in de ondergang, maar het vernieuwt zichzelf telkens weer tot de komst van de Messias, wanneer de belofte van de uittocht uit Egypte en de openbaring op de berg Sinaï zal worden vervuld om nooit weer opnieuw te worden verduisterd.

Dit essentiële karakter van de joodse geschiedenis kwam voor het eerst in Egypte naar voren toen, zoals de wijzen hebben gezegd het volk het 49e niveau van onreinheid had bereikt. Eén niveau onder het 50e niveau, dat geestelijke uitroeiing betekent. Het volk heeft zich toen in slechts 7 weken tijd vernieuwd en gereinigd om de heilige Tora op de berg Sinaï te ontvangen en om profetie te ervaren.

Dit idee van de joodse vernieuwing was het dat de Syrische-Griekse overheersing poogde uit te roeien door de opheffing van rosj chodesj. Daarentegen stond het joodse volk op om de Tora en de Tempel te verdedigen en hun overwinning wordt tijdens chanoeka, het feest van de vernieuwing, herdacht.

Appendix maanden serie II

De Joodse kalender

Familie Sivan. Schaapskudde bergen van Judea De joodse maanden serie is officieel afgesloten. Wij zijn de twaalf maanden van de joodse kalender bij langs geweest. Elke maand met zijn unieke inhoud. Wij weten echter nog niet hoe de joodse kalender is opgebouwd. Je zult wel gemerkt hebben dat de data van het joodse jaar niet met de data van de gebruikelijke Gregoriaanse kalender samenvallen. De data verschuiven omdat de joodse kalender van de maanomloop afhankelijk is.

Misschien herinner je nog de eerste bijdrage aan de maanden serie over de maand nisan. De maand nisan is het hoofd van de maanden en de maand waarin het lentefeest Pesach moet worden gevierd. HaSjem heeft toen dit eerste gebod, het vaststellen van een nieuwe maan(d,) in handen van Mozes gelegd. Mozes had hier moeite mee en hij wist niet hoe hij dit moest doen. Hij vroeg HaSjem om uitleg en HaSjem liet hem aan de hemel de vorm van de nieuwe maan zien; wanneer je dit aan de hemel ziet dan weet je dat het nieuwe maan is.

Mozes heeft dit evenals alle andere geboden aan het volk doorgegeven. Zo werd er (later) maandelijks een nieuwe maan uitgeroepen door het Sanhedrin in Jeruzalem op grond van een verslag van tenminste twee ooggetuigen. De nieuwe maand werd naar het hele volk in Israël en later ook in het begin van de ballingschap doorgeseind door middel van fakkels van berg tot berg.

In de loop van de ballingschap waren er Samaritanen in Israël die dit doorseinen in de war brachten door niet op de juiste dagen de nieuwe maan door te seinen. Dit verschijnsel, tezamen met de opheffing van het Sanhedrin na de verwoesting van Israël en het ontbreken van een officieel rabbinaat, heeft ertoe geleid dat Hillel HaNasi, de zoon van rabbi Jehuda HaNasi, besloten heeft om een kalender vast te stellen. Dit geschiedde in het jaar 358. Hij heeft onder andere besloten welke maanden vol en welke maanden ontbrekend zijn. De vaststelling van de nieuwe maan is belangrijk voor het vaststellen van de feestdagen in diezelfde maand.

Daar de omloop van de maan 29 dagen, 12 uren en ongeveer 44 minuten betreft en er geen halve dagen bestaan, heeft de joodse kalender maanden van 29 dagen en maanden van 30 dagen.
De maanden die 29 dagen hebben (onvolledig) zijn: tevet, de tweede adar in een 'schrikkeljaar', adar in een gewoon jaar, ijar, tamoez en eloel.
De maanden die 30 dagen hebben (vol) zijn: tisjre, sjwat, de eerste adar in een 'schrikkeljaar', nisan, siwan en av. De maanden chesjwan en kislew kunnen 29 of 30 dagen lang zijn.

Wanneer wij de dagen van een gewoon jaar bij elkaar optellen dan krijgen wij de som van ongeveer 355 hele dagen in een jaar. Het woord voor jaar in het Hebreeuws is sjanah, sjin-noen-heh en dit heeft de getalswaarde van 355. Sjin is 300, noen is 50 en de heh 5.
Een zonnejaar heeft 365 dagen. Het verschil tussen een maanjaar en een zonnejaar bedraagt ongeveer 10½ dag. Wanneer het joodse jaar, dat op de omloop van de maan gebaseerd is, niet zou worden bijgesteld met het zonnejaar, dan zou het Pesachfeest, dat een feest in de lente hoort te zijn, door de jaren heen van de lente naar de zomer en vervolgens naar de winter enzovoort verschuiven. Het bijstellen van het maanjaar met het zonnejaar gebeurt door zevenmaal in 19 jaar tijd een extra maand toe te voegen. Deze extra maand is de tweede adar. Een 'schrikkeljaar' heeft dus 13 maanden. Dankzij de extra maand adar wordt het Pesachfeest altijd in de lente gevierd, zoals de Tora ons dat heeft voorgeschreven.

Nu nog enkele andere wetenswaardigheden over de joodse kalender.

Het zonnejaar en de zegen van de zon

Zoals bekend is bestaat een zonnejaar uit 365 dagen. Dit is de tijd die de zon nodig heeft om weer op haar beginpunt uit te komen. Nu is het zo, dat overeenkomstig de joodse wijsheid, die gebaseerd is op teksten en op hun letterlijke uitleg, zoals ook Rambam (Maimonides) heeft vastgelegd, dat de zon om de aarde draait: 'en de aarde staat eeuwig' (Prediker 1:4). Ook de wetenschapper Einstein heeft gezegd dat de wetenschap geen middelen heeft om de ontkenning hiervan te bewijzen.
De speciale zegen voor de zon wordt eens in de 28 jaar gereciteerd. Dit gebeurt op de dag dat de zon haar omloop eindigt en weer op precies dezelfde plek aan de hemel staat toen zij op de vierde dag van de schepping aan de hemel werd geplaatst. De laatste keer dat deze zegen is gezegd was in nisan 5769, in het jaar 2009

Sjabbatsjaar

Het sjabbatsjaar is het zevende jaar in de cyclus van de 7 jaren. Momenteel bevinden wij ons in het vijfde jaar (5773) en het eerstvolgende sjabbatsjaar begint in tisjre 5775, ongeveer oktober 2014. In het sjabbatsjaar is het verboden om de aarde te bewerken, dit geldt alleen voor het land Israël. Alles wat in het sjabbatsjaar groeit en bloeit is 'hefker', dat wil zeggen dat het aan niemand toebehoort. Het sjabbatsjaar is een jaar waarin met name de landbouwers van hun emuna, hun geloof en vertrouwen op HaSjem afhankelijk zijn. Het is een jaar waarin zij de gelegenheid hebben om Tora te leren.

Jubeljaar

Het jubeljaar is het vijftigste jaar dat na zeven sjabbatsjaren komt. In het jubeljaar gaan de slaven vrij uit en het land dat in de afgelopen 49 jaar was verkocht gaat weer terug naar de oorspronkelijke eigenaars. Het jubeljaar bestaat alleen wanneer de meerderheid van het joodse volk zich in het land Israël bevindt. Vandaag aan de dag is dit nog niet het geval, dat dit spoedig in onze dagen mag gebeuren, en worden de wetten van het jubeljaar dan ook niet uitgevoerd.

Aanvullingen

Maand nisan
Toevoeging: Het doel van de uittocht uit Egypte was het ontvangen van de Heilige Tora op de berg Sinai alsmede het ingaan in het beloofde land Israel.

Maand ijar
Deze maand wordt ook de maand Ziv genoemd. Ziv betekent lichtglans. Het komt in 1 Koningen 6:1 en 37 voor.
Bij de rouwgebruiken tijdens de omertelling moet het verbod van aanschaffen van nieuwe kleding en andere nieuwe dingen geschrapt worden.

Maand chesjwan
De maand chesjwan wordt ook de maand Boel genoemd. In deze maand is de bouw van de Tempel door koning Salomo afgerond. 1 Koningen 6:38.

Maand tevet
Bij 10 tevet toevoegen de tekst Zacharia 8:19 “Dit zegt de Hashem van de hemelse machten: De vastendagen in de vierde en de vijfde maand en de vastendagen in de zevende en de tiende maand zullen voor Juda veranderen in blijde feestdagen vol vreugde en vrolijkheid. Maar let wel: houd de vrede en waarheid in ere!".
In deze tekst worden namelijk de vastendagen van 17 tammoez, 9 av, 3 tisjre en 10 tevet genoemd.

Gebruikte literatuur voor het samenstellen van de maandenserie.

Sefer haToda'ah door rabbijn Elijahoe ki Tov
Ki hem chajjenoe door rabbijn Sjaloom Dov Wolfa
Jahadoet Halachah leMa'aseh door rabbijn J. M. Lau

Studiecentrum voor Noachieten uit de vier windhoeken.

Aantekeningen

Home Malben

printer

Chassid is letterlijk een "vroom iemand", maar doelt op volgelingen van de Chassidische beweging, gesticht door Rabbi Yisroel Baal Shem Tov in het begin van de 18e eeuw

Emuna is het standvastig geloof in een enige, soevereine, alwetende, welwillende, geestelijke, bovennatuurlijke en almachtige Schepper van het universum, die wij God noemen. Emuna bestaat uit drie niveaus: Niveau één is het geloof in de Goddelijke Voorzienigheid; Niveau twee is het geloof dat Hashem alles doet wat het beste voor ons is; Niveau drie is het geloof dat Hashem alles doet met een specifiek doel. Deze thesen zijn nader uitgewerkt in het boek "The Garden of Emuna".

Gemorra is de zorgvuldige bewerking, in de 2e tot 5e eeuw van de gewone jaartelling, van de Mishna, die dient als het fundament van de Joods wet.

Hashem betekent letterlijk: "de Naam" is een vervangende term voor de Almachtige zodat wij niet riskeren Gods naam ijdel te gebruiken.

Hashgacha pratit is de Goddelijke Voorzienigheid waardoor ons leven geen toevallige gebeurtenissen enz. kent maar dat alles wat er met ons gebeurt en ons overkomt van de Schepper afkomstig is.

Hitbodedut is een ongestructureerde, spontane en op de persoon gerichte vorm van gebed onderwezen door Rebbe Nachman of Breslov. Door hitbodedut krijgt men een persoonlijke relatie met God en een beter begrip van zijn persoonlijke motieven en aspiraties.

Mishna is de mondelinge Thora door God aan Mozes gegeven, uiteindelijk gecodificeerd door Rabbi Akiva, zijn leerling Rabbi Meir, en zijn leerling Rabbi Yehuda HaNassi, 1e tot 2e eeuw van de gewone jaartelling.

Yetzer hara ook wel kwade neiging. Het kwaad. Satan.

Talmoed is de Joodse mondelinge Tora omvattende de Mishna en de Gemorra. De Gemorra is een verslaglegging van discussies tussen joodse geleerden uit de derde tot en met de zesde eeuw van de gangbare jaartelling. De debatten in de Gemorra zijn zeer uitgebreid en gaan over allerlei onderwerpen zoals wiskunde, recht, geschiedenis enzovoorts. Betreffen het uitspraken over de leer dan spreekt men van 'halacha' waar de term 'halachisch' van is afgeleid. Andere uitspraken worden 'agada' genoemd en behelzen meer verhalende zaken. Mishna is mondelinge Tora door God aan Mozes gegeven, uiteindelijk gecodificeerd door Rabbi Akiva, zijn leerling Rabbi Meir, en zijn leerling Rabbi Yehuda HaNassi, 1e tot 2e eeuw van de gewone jaartelling.

Teshuva is letterlijk "terugkeren"; het betreft het proces van boetedoening voor de begane zonden. Hierdoor verandert hij als mens door in plaats zichzelf te dienen gaat hij Hashem en de naaste dienen. Er zijn vier stappen in het Teshuva proces: 1. Belijden aan Hashem wat hij verkeerd gedaan heeft. 2. Berouw tonen dat hij tegen Hashem's wil heeft gehandeld. 3. Aan Hashem vergeving vragen zoals een kind aan zijn vader om vergeving vraagt. 4. De verplichting op zich nemen om zijn uiterste best te doen niet weer terug te vallen.

Tora is letterlijk "instructie"; Er zijn twee betekenissen. De vijf boeken van Mozes zijnde Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri en Deuteronomium en meer in het algemeen verwijst het naar de Joodse leer en wat wij ten onrechte het Oude Testament noemen.

Yeshiva is een Talmoedschool waar in hoofdzaak Talmoed en Tora wordt bestudeerd.