De maand Adar

Familie Sivan De maand adar is de laatste maand van het jaar gerekend vanaf de maand nisan. De joodse maandenserie wordt met dit artikel afgesloten. Het is echter wel een vrolijk afscheid: adar is de maand waarin het Poerimfeest valt.
Voordat wij ons echter gaan verdiepen in het Poerimverhaal komen eerst nog enkele andere onderwerpen aan de orde. Zoals al in onze vorige aflevering genoemd is, is 7 adar de dag waarop Mozes gestorven is. 7 adar is tevens de geboortedag van Mozes. Mozes heeft een volkomen voltooid leven tot 120 jaar geleefd. Dit is dan ook een reden dat men elkaar een tot 120 jaar oud toewenst.

Over de maand adar uitgespreid, worden er vier extra lezingen aan het ochtendgebed van de sjabbat toegevoegd. Elke sjabbat draagt in de naam een verwijzing naar de extra lezing. De eerste extra lezing wordt op sjabbat sjeqalim gelezen. Op deze sjabbat, die altijd omstreeks de eerste adar valt, wordt er uit Exodus 30: 11-17 gelezen. Het betreft de heffing van de halve sjeqel voor de dagelijkse offers in de tabernakel en later in de tempel. Deze heffing moet voor de eerste nisan binnen zijn. De lezing herinnert ons er aan dat wij onze jaarlijkse bijdrage moeten betalen. Ook nu wordt deze heffing, als herinnering aan de halve sjeqel, zoals in de Tora genoemd, zij het nu niet voor de tempel maar voor de leerhuizen en hun leerlingen, geheven.

De tweede lezing is op sjabbat zachor, de sjabbat die aan het poerimfeest voorafgaat. De lezing komt uit Deuteronomium 25:17-19. Hierin komt het gebod voor dat wij ons steeds moeten herinneren hetgeen Amalek ons in de woestijn heeft aangedaan. Haman, die immers een nakomeling van Amalek is, speelt een dubieuze hoofdrol in het Poerim-verhaal

De derde lezing is op sjabbat parah, 20 adar, 2-3-2013. Tijdens deze sjabbat wordt er een lezing over de rode koe uit Numeri 19:1-22 toegevoegd. Het reinigingsproces dat hier beschreven is, is een voorbereiding op het pesachfeest. Alleen diegenen die rein zijn kunnen op de vooravond van Pesach, 14 nisan, het pesachoffer brengen.

De vierde extra lezing is sjabbat hachodesj, 27 adar, 9-3-2013. Deze lezing komt uit Exodus 12:1-20 en is een voorbereiding op de maand nisan, de maand waarin de uittocht uit Egypte, het Pesachverhaal geschied is. De lezing is een voorbereiding op het pesachfeest, een feest dat vele wetten kent. Het is noodzakelijk om deze wetten op tijd te leren, en het is dan ook een goede traditie om dadelijk bij de uitgang van het poerimfeest op 14/15 adar hiermee te beginnen.

Ta'aniet Esther, de vastendag van Esther

Voordat het Poerimfeest op 14 adar kan beginnen, hebben wij eerst nog met de vastendag van Esther, ta'anit Esther, op 13 adar te maken. Er wordt van zonsopgang tot zonsondergang niet gegeten en gedronken.

Poerim

Familie Sivan Overal wordt poerim op 14 adar gevierd, behalve in de steden die ten tijde van Jozua een vestingstad waren. Zo wordt er in Jeruzalem op 15 adar Sjosjan poerim gevierd. Dit is tevens een herinnering aan de oude vestingstad Sjosjan. In Sjosjan werd immers de strijd tussen het joodse volk en hun vijanden met een dag verlengd, zie ook Esther 9:18.

Poerim is een feestdag waarop gewerkt mag worden. Het is een feestdag die zeven mitswot telt.

1. Het lezen van de Estherrol.

De Estherrol wordt tweemaal in de synagoge voorgelezen. Er wordt uit een perkamentenrol in de synagoge door de voorzanger op een mooie feestelijke melodie voorgelezen en een ieder, zowel man als vrouw, is verplicht om de voorlezing woord voor woord te volgen. Bij de naam Haman worden de zogenaamde Hamankloppers gebruikt om zijn naam met oorverdovend lawaai uit te wissen. Aan het einde van de voorlezing worden in zang Mordechai en Esther gezegend en Haman en verwanten vervloekt.

2. Het versturen van geschenken.

Een ieder brengt tenminste één geschenk dat uit tenminste twee verschillende etenswaren en of drank bestaat; een man brengt aan een man, een vrouw aan een vrouw, een jongen aan een jongen en een meisje aan een meisje.

3. Gaven aan de behoeftigen.

Een ieder, zowel man als vrouw alsmede kinderen die de onderwijsleeftijd bereikt hebben, ongeveer 6 jaar oud, moeten geld aan tenminste twee behoeftigen geven. In de poerimvreugde mogen wij de armen niet vergeten en is het onze zorg dat ook zij de mogelijkheid hebben om een poerimmaaltijd te kunnen nuttigen.

4. Lezing van de Tora.

Tijdens het ochtendgebed van Poerim wordt er uit Exodus 17: 8-16 gelezen, een lezing over de oorlog tussen Israël en Amalek in de woestijn.

5. Verbod om te vasten en om een rouwrede te houden bij een begrafenis.

6. Het zeggen van 'al hanissim', 'over de wonderen' in de gebeden en in de maaltijdzegen.

Hierin wordt HaSjem gezegend dat Hij de raad van Haman heeft verijdeld en dat HaSjem Zijn volk Israël van uitroeiing heeft gered ten tijde van Mordechai en Esther.

7. Het houden van een feestelijke maaltijd met veel vreugde.

De feestelijke maaltijd houdt vlees en wijn (met mate) in, er worden gasten uitgenodigd, er wordt gezongen, verteld, gedanst etc.

Poerim is ook een verkleedfeest. Schoolgaande kinderen gaan hier in Israël, meestal de dag voor de vastendag van Esther, verkleed naar school. Op Poerim zelf gaat men verkleed rond en wordt de boel wat op stelten gezet. Het is zelfs zo dat je op Poerim zoveel mag drinken dat je het verschil tussen gezegend is Mordechai en vervloekt is Haman niet meer weet.

Het poerimverhaal is in zijn geheel na te lezen in het boek van Esther. Hieronder volgt een excerpt dat vertaald is overgenomen uit het artikel "The megilat Esther" uit Breslevpedia.

De Estherrol

Familie Sivan De Estherrol is het enige boek in de Geschriften waarin de naam van HaSjem niet genoemd wordt. Het wonder van Poerim is verborgen en de voorzienigheid van HaSjem komt door ongelooflijke gebeurtenissen naar voren. Het is duidelijk dat er geen toevalligheden in dit verhaal zijn.
De Estherrol verhaalt de ondergang van de antisemiet Haman die een afstammeling van Amalek is, dat die naam uitgewist mag worden, de traditionele vijand van het joodse volk. Als premier van het oude Perzië van ongeveer 2300 jaar geleden wilde Haman het joodse volk uitroeien.
De gebeurtenissen gebeuren op zo'n manier dat Haman een cruciale rol speelt in het aanstellen van Esther tot koningin nadat Vasthi van de troon is gezet. Niemand realiseert zich dat Esther een joodse vrouw is.

Haman die inmiddels een machtig persoon in het perzische rijk was geworden, kan het niet verdragen dat Mordechai weigert voor hem neer te buigen. Haman slaagt erin om de koning een koninklijk decreet te laten ondertekenen die hem de mogelijkheid geeft om een niet nader gespecificeerd volk te laten uitroeien met als stelling dat dit volk een vijand van de koning is. Haman identificeert het volk niet opdat de koning hem later er niet zou van kunnen beschuldigen dat het hem onbekend was dat er hier sprake van het joodse volk was. Haman werpt een lot, een poer, om vast te stellen op welke dag dit volk moet worden uitgeroeid. Ondertussen leiden Mordechai en Esther de joden door vasten en gebed weer terug naar HaSjem.

Esther nodigt de koning en Haman uit voor een banquet. Aan het einde van de maaltijd biedt de koning haar zelfs tot zijn halve koninkrijk aan voor al haar wensen. Esther daarentegen vraagt of de koning en Haman haar morgen weer komen vergezellen voor het banquet en dan zal zij meedelen wat haar wensen zijn.

Haman komt glunderend terug van de koninklijke maaltijd en hij begint die nacht te werken aan de constructie van de palen om zijn aartsvijand Mordechai daaraan op te hangen. Haman is van plan om de koning de volgende morgen de ondergang van Mordechai aan te kondigen.

Haman weet echter niet dat in diezelfde nacht de koning niet de slaap kan vatten. Hij verdenkt Haman ervan dat hij een coup tegen hem leidt. Wanhopig om in slaap te kunnen vallen, verzoekt de koning zijn dienstknechten om hem uit de koninklijke archieven voor te lezen. Het boek wordt opengeslagen op een lang vergeten verhaal waarin Mordechai een moord die tegen de koning door twee koninklijke dienaren was samengespannen, had verijdeld.

De koning vraagt zijn dienstknechten of Mordechai hiervoor een beloning heeft gekregen. Op datzelfde moment komt Haman het koninklijk paleis binnen. Voordat Haman erin slaagt zijn verzoek om Mordechai op te hangen kon indienen, krijgt Haman opdracht van de koning om Mordechai koninklijke gewaden aan te trekken en hem op een koninklijk paard door de straten te laten paraderen en te verkondigen dat dit is wat er gedaan wordt voor een man die de koning wenst te eren.

Onmiddellijk hierna verschijnt de te neer geslagen Haman aan het tweede koninklijke banquet van Esther. Tijdens de maaltijd maakt Esther de koning bekend dat zij tot het joodse volk behoort. Zij deelt de koning verder mee dat Haman een vijand van de koning is omdat hij het joodse volk wil ombrengen.

De verontwaardigde en kwade koning stormt de kamer uit. Haman pleit bij koningin Esther voor zijn leven. Hierbij gebeurt het dat Haman zijn evenwicht verliest en op de sofa van Esther terechtkomt. De koning komt juist op dat moment de kamer weer binnen en is zeer kwaad om Haman op deze manier aan te treffen en ontploft.

Charbona, één van de koninklijke dienaren informeert de koning over de spies-palen die Haman voor Mordechai, die het leven van de koning had gespaard, had geconstrueerd. De koning geeft opdracht om Haman aan die spies-palen op te hangen.

De koning stelt Mordechai tot plaatsvervanger van Haman aan. Mordechai vaardigt met toestemming van de koning decreten uit, om het joodse volk de gelegenheid te geven tegen hun vijanden te strijden. Op de dertiende en veertiende adar waren er zegenvierende overwinningen voor het joodse volk en zo waren zij weer van een totale uitroeiing gered.

Lechajim, op het leven! Een vrolijk poerim aan een ieder toegewenst!!!

Geschreven door Jael.

Aantekeningen

Home Malben

printer

Hashem betekent letterlijk: "de Naam" is een vervangende term voor de Almachtige zodat wij niet riskeren Gods naam ijdel te gebruiken.

Tora is letterlijk "instructie"; Er zijn twee betekenissen. De vijf boeken van Mozes zijnde Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri en Deuteronomium en meer in het algemeen verwijst het naar de Joodse leer en wat wij ten onrechte het Oude Testament noemen.