BSD

De Boom van Kennis I

boom van kennis In de moderne spirituele bewegingen, worden we vaak geadviseerd om onze "innerlijke stem" te volgen en onze intuïtieve kennis te vertrouwen. "Volg uw geluk" was de slogan van een populaire leraar, wat inhoudt dat ons diepste geluk ook een pad naar waarheid en goedheid is.

We vermoeden dat een dergelijk advies oppervlakkig is. Maar aan de andere kant, worden vrouwen in het bijzonder geacht een betere toegang tot de intuïtie te hebben, tot diepere bronnen van de "oprechte" kennis. Is dit waarheid of een illusie?

Velen van ons kennen de ervaring van het ontvangen van allerlei goede raad en hebben toch het gevoel dat het niet helemaal goed zit. Onlangs, bijvoorbeeld, moest ik een dokter kiezen voor een blessure die niet reageerde op de gewone behandeling. Waarom wees ik iemand af na een telefoongesprek, en een ander na één behandeling, en volgde ik vervolgens een duister advies van iemand waarvan ik voelde dat het in orde was? Hoe komt het dat we het verschil voelen tussen de diepe kennis van het hart, en de oppervlakkige gevoelens die draaien rond de bescherming van onze ego's?

Wanneer moeten we onze intuïtie, onze innerlijke stem volgen? Hoe ver moeten we daarin gaan? Moeten we het ooit gebruiken om het gezag uit te dagen?

Zeker, in ons leven hebben we veel gelegenheden om deze vragen te stellen: bij het kiezen voor de gezondheidszorg, het kiezen van de scholen voor onze kinderen, het omgaan met mensen met gezag, en het maken van beslissingen over welke organisaties, of soorten werk onze waardevolle energie verdienen. Dergelijke zaken worden zelden in detail voorgeschreven door de joodse wet, en zelfs onze vertrouwde adviseurs kunnen verschillen. Het maken van kolommen met de voor- en nadelen op een vel papier, gaat alleen zo ver.

Dit is een belangrijke kwestie van geestelijke kennis. Laten we eens kijken naar een aantal van onze bijbelse teksten en zien of een zorgvuldige onderzoek elke benadering van het probleem belicht.

In de Hof van Eden

En de HEERE God liet allerlei bomen uit de aardbodem opkomen, begerenswaardig om te zien en goed om van te eten; ook de boom des levens, in het midden van de hof, en de boom van de kennis van goed en kwaad.

En de HEERE God gebood de mens: Van alle bomen van de hof mag u vrij eten, maar van de boom van de kennis van goed en kwaad, daarvan mag u niet eten, want op de dag dat u daarvan eet, zult u zeker sterven.

En zij waren beiden naakt, Adam en zijn vrouw, maar zij schaamden zich niet.

De slang nu was de listigste onder alle dieren van het veld, die de HEERE God gemaakt had; en hij zei tegen de vrouw: Is het echt zo dat God gezegd heeft: U mag niet eten van alle bomen in de hof? En de vrouw zei tegen de slang: Van de vrucht van de bomen in de hof mogen wij eten, maar van de vrucht van de boom die in het midden van de hof staat, heeft God gezegd: U mag daarvan niet eten en hem niet aanraken, anders sterft u.

Toen zei de slang tegen de vrouw: U zult zeker niet sterven. Maar God weet dat, op de dag dat u daarvan eet, uw ogen geopend zullen worden en dat u als God zult zijn, goed en kwaad kennend.

En de vrouw zag dat die boom goed was om ervan te eten en dat hij een lust was voor het oog, ja, een boom die begerenswaardig was om er verstandig door te worden; en zij nam van zijn vrucht en at; en zij gaf ook wat aan haar man, die bij haar was, en hij at ervan.

Toen werden de ogen van beiden geopend en zij merkten dat zij naakt waren.

Ontleend aan Genesis 2:9 - 3:7

Waarom heeft God de Boom van Kennis verboden, en waarom gaf Eva toe aan de verlokking van de slang? We hebben de neiging om te veronderstellen dat dit de Joodse versie van het klassieke "probleem van het kwaad" is, die zo centraal staat in het christendom. Immers, het schijnt dat Grote Moeilijkheden het gevolg zijn van dit incident.

Maar dat kan een onjuiste lezing van de tekst zijn. In werkelijkheid heeft de vloek die God later over Adam en Eva heeft uitgesproken niets te maken met het kwaad zoals we dat meestal begrijpen. Ons is niet verteld dat "vanaf toen de mensen hebzuchtig en gewelddadig waren" of dat "de mensen materialistisch waren en God vergaten." Deze eigenschappen verschijnen snel genoeg in de menselijke geschiedenis, maar dat is niet wat God verordend. Integendeel, Adam moet werken, Eva zal moeiten hebben bij het krijgen en opvoeden van kinderen, en hun relatie is ongelijk. Dit is in wezen niet slecht maar vertegenwoordigt gewoon de voorwaarden van het menselijk leven zoals wij dat kennen. Het verhaal verklaart waarom dingen zijn zoals ze zijn, en niet in directe zin de oorsprong van het kwaad.

Maar op één of andere manier, schiep de kennis van goed en kwaad de achtergrond voor dergelijke omstandigheden. Wat is deze kennis?

Een andere zienswijze op dezelfde vraag: Is het mogelijk om het incident te interpreteren als een eenvoudige gehoorzaamheid: gehoorzaamheid aan God is goed, ongehoorzaamheid is kwaad? Maar waarom dan de hele kwestie van de kennis? Waarom wordt de boom genoemd de kennis van goed en kwaad?

Dit is niet slechts een filosofisch probleem, maar een zeer reëel menselijk probleem. Onder welke voorwaarden kunnen we verder gaan dan louter gehoorzaamheid? Als God ons niet als robots schiep, wat is dan de basis voor een echt doordachte keuze? Wanneer problemen niet duidelijk worden omschreven in zwart en wit, hoe kunnen we dan kiezen voor het juiste pad? Zeker, in onze veranderende tijden zijn er vele kwesties als deze.

Wat als we deze passage lezen zonder de woorden "goed" en "kwaad", die morele oordelen in zich dragen? Laten we aannemen dat ze eenvoudig dualiteit betekenen. In feite, "goed" wordt in hetzelfde vers gebruikt om de aard van de vruchten van de bomen in de hof te duiden, en is gekoppeld met woorden die "aangenaam" en "heerlijk" impliceren. "Slecht" is een woord dat tot nu toe niet voorkomt in de tekst. Te weten wat goed is, is te weten wat plezier is, en slecht wordt gepresenteerd als gewoon het tegenovergestelde, zoals zuur of bedorven fruit.

In deze lezing, had Eva al kennis van wat goed was, want ze had van de heerlijke vruchten van de Hof van Eden gegeten. Ze had geen kennis van haar tegendeel. Ze wist niet wat er kan gebeuren in een wereld van tijd, waar een vrucht onrijp zou kunnen zijn of zou kunnen vervallen tot lelijkheid. Geen wonder dat God zei: "Op de dag dat u daarvan eet, zul je zeker sterven." Als Nachmanides en vele anderen oordelen, betekent dit niet dat ze eigenlijk op die dag, zouden sterven, maar uiteindelijk. We kunnen ook lezen dat het betekent, "u zult het proces van de dood betreden," want de tijd zoals wij die kennen zou beginnen.

De boom is dan een wereld. De wereld van de hof was geen tweedelige wereld, buiten ons concept van tijd. De wereld van de boom van kennis, die zo verleidelijk was om te eten, was een wereld van dualiteit en tijdelijkheid.

Waarom koos Eva voor deze wereld? De slang verleidde haar en zei: "Uw ogen zullen geopend worden en u zult zijn als God, kennende goed-en-slecht (dualiteit)."

Wat was de aantrekkingskracht om iets te weten anders dan perfectie? Eva zag dat de vrucht mooi en goed was om te eten, maar dat waren ook de vruchten van de andere bomen. Het extra element was dat deze boom de kwaliteit van intelligentie suggereerde. Samson Rafael Hirsch merkt in zijn commentaar op Genesis 3 op, dat het dier met "sluwheid" hierop wees, omdat de meeste dierlijke-kennis instinctief is, en volledig geprogrammeerd is in elk individu van de soort. De slang probeerde haar te overtuigen, dat door het volgen van haar dier-programmering - goed te eten, mooi om te zien - zij ook kennis zou op doen.

Maar mensen kunnen een hoger niveau van kennis bereiken, die niet afhankelijk is van hun dierlijke natuur. Eva was intuïtief op zoek naar dit hoger niveau - intuïtief, omdat op zoek zijn naar een hoger niveau een onderdeel is van de menselijke programmering. Intuïtief ook, omdat mensen naar meer en diepere kennis zoeken door zich te bewegen op alle mogelijk gebieden om ervaring op te doen, van diepzeeduiken tot de verkenning van de ruimte. Ze wist dat God een gebod had gegeven, maar wat ze niet begreep - en niet kon begrijpen totdat ze het gebod volgde - is het gehoorzamen aan een dergelijk extern commando. Noch zij, noch Adam wist dat de discipline van de natuurlijke menselijke driften - in dit geval, om in alle gebieden onderzoek te doen - uiteindelijk zouden leiden tot de hogere kennis die ze zocht.

Derhalve vertelt de Midrash ons dat als Adam en Eva tot de sabbat hadden gewacht, zij toestemming zouden hebben gekregen om van de Bomen van Kennis en Leven te eten, en zou het doel van de schepping compleet zijn geweest. Dit is een verbazingwekkend concept: Als de mens de geboden van God zou volgen op een externe basis, zonder duidelijke reden, dan zouden zij een speciale capaciteit ontwikkelen die hen in staat zou stellen om hun potentieel voor hogere kennis te vervullen. Die hoedanigheid was de mogelijkheid om penimiut (innerlijkheid) te bereiken. Hiermee, zouden alle ervaringen worden geïntegreerd; en zonder dit, zou de kennis extern en fragmentarisch blijven. Daarmee konden ze inderdaad worden als God. Zonder dat, zouden ze mensen zijn die blijven zoeken naar kennis.

Adam en Eva volgden de suggestie van de slang, omdat hun schepping nog niet compleet was. De tekst suggereert dit door een woordspeling voor "naakt" eirom, dat later met een joed en zonder vav is geschreven, maar hier zonder joed en met een vav geschreven is. Dat Adam en Eva "naakt" zijn betekent dat ze toegang hadden tot de animale kennis, maar nog niet klaar waren voor de vrije keuze.

Rashi wijst erop dat het verhaal van de slang hier lijkt te zijn ingelast en niet op zijn plaats is. Wat zou moeten volgen, zegt hij, is het verhaal van hoe God kleding voor Adam en Eva maakte. We kunnen dit op een spiritueel niveau begrijpen: Als God ze eerst hun "kleding" had gegeven - de volledige kleding van het denken, de spraak en de daad, die hun ziel in staat zou stellen om volledig tot uitdrukking te komen - dan zou de slang hen niet hebben kunnen overhalen. Maar de slang - vaak geportretteerd in oude literatuur als een krachtige en positieve spirituele bondgenoot van de vrouw - sprak bijna net zo als de innerlijke stem van Eva. "Vertrouw op je instincten," de slang zei: "vertrouw op je verlangen naar kennis."

Maar de suggestie kwam te vroeg, toen de mens nog niet de rust van de Sabbat had ervaren met al haar bezieling, en slechts beheerst werd door de drive naar ervaring. Net zoals met de adviseurs van vandaag, die dezelfde woorden spreken, de woorden komen wanneer iemand spiritueel onvolledig is en nog geen gebruik kan maken van het advies voor goede doeleinden.

De innerlijke stem spreekt van een plaats van non-dualiteit. Het dier kent geen dualiteit, omdat het volledig is geprogrammeerd. God, de Schepper van een wereld van veelheid, kent dualiteit maar gaat hier bovenuit in totale Goedheid. Mensen leven in een wereld van dualiteit en moeten werken aan zichzelf om dit te overstijgen, totdat we de dingen kunnen zien vanuit een Goddelijke perspectief, wetende dat alles uiteindelijk goed is. Alleen dan kunnen we vertrouwen op de stem van de innerlijke kennis.

Door Tamar Frankiel

Bron: The Tree of Knowledge

Voor het tweede deel klik hier.

Studiecentrum voor Noachieten uit de vier windhoeken.

Aantekeningen

Home Malben

Begrippenlijst

printer

Emuna is het standvastig geloof in een enige, soevereine, alwetende, welwillende, geestelijke, bovennatuurlijke en almachtige Schepper van het universum, die wij God noemen. Emuna bestaat uit drie niveaus: Niveau één is het geloof in de Goddelijke Voorzienigheid; Niveau twee is het geloof dat Hashem alles doet wat het beste voor ons is; Niveau drie is het geloof dat Hashem alles doet met een specifiek doel. Deze thesen zijn nader uitgewerkt in het boek "The Garden of Emuna".

Hashem betekent letterlijk: "de Naam" is een vervangende term voor de Almachtige zodat wij niet riskeren Gods naam ijdel te gebruiken.

Midrash is een Hebreeuws woord dat op de methode van exegese van Bijbelse teksten duidt. Midrash kan ook verwijzen naar een compilatie van lessen, in de vorm van commentaar over de Tora.

Tora is letterlijk "instructie"; Er zijn twee betekenissen. De vijf boeken van Mozes zijnde Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri en Deuteronomium en meer in het algemeen verwijst het naar de Joodse leer en wat wij ten onrechte het Oude Testament noemen.