Oom Layish

De treinen van Solomon, deel 7

Bron: Breslev.co.il Layish, een Servisch Joodse cavalerie-officier, kon een geweer afschieten terwijl hij op de rug van een paard stond, daarna achterop een ander galopperend paard sprong en desondanks schoot hij toch midden in de roos...

Novi Sad, de oude hoofdstad van Servië, is letterlijk zo oud als de geschiedenis. Een nederzetting op het grondgebied van de huidige stad gaat zover terug als de dagen van de Bijbelse patriarch Abraham. Die oude nederzetting bevond zich op de rechteroever van de rivier de Donau. Dezelfde rivier de Donau, die door Wenen, Oostenrijk stroomt. De Novi Sad regio werd ongeveer vierduizend jaar na de tijd van Abraham, veroverd door Kelten, en daarna door de Romeinen twee eeuwen voordat ze de heilige stad Jeruzalem aanvielen en vernietigden. In de daaropvolgende twee millennia werd het veroverd door opeenvolgend de Hunnen, de Byzantijnen, de Oost-Goten, de Gepiden, de Avaren, de Franken, de Bulgaren, opnieuw door de Byzantijnen en vervolgens de Ottomanen en door het Koninkrijk Hongarije.

De hele regio is rijk aan oorspronkelijke bossen, weelderige velden, riviertjes en beken, en een breed scala aan wilde dieren.

Door al die veroveringen groeide de stad en de aangrenzende nederzettingen uit op de linkeroever van de Donau.

Voor een groot deel van de 18e en 19e eeuw, was Novi Sad de grootste stad in de wereld die door etnische Serviërs werd bevolkt. Het was het culturele en politieke centrum van de Serviërs, die toen nog geen eigen nationale staat hadden. Vanwege zijn culturele en politieke invloed, werd Novi Sad bekend als het Servische Athene (Srpska Atina in het Servisch). Volgens de volkstelling van 1843, had Novi Sad 17.332 inwoners, van wie er 9675 orthodoxe christenen waren, 5724 katholieken, 1032 protestanten, 727 Joden en 30 aanhangers van de Armeense kerk.

Op 25 november 1918 riepen, de Algemene Vergadering van de Serviërs, Bunjevci, en andere naties van Vojvodina in Novi Sad de vereniging van de Vojvodina regio van het Koninkrijk Servië, uit. Sinds 1 december 1918, is Novi Sad een onderdeel van het Koninkrijk der Serven, Kroaten en Slovenen; en in 1929 werd Novi Sad, waarvan de bevolking nu bijna vierduizend Joden telde, de hoofdstad van de Donau Banovia, een provincie van het Koninkrijk Joegoslavië.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog bewezen de Joodse burgers van Novi Sad krijgers bij uitstek te zijn. Layish Nahmanevic die de traditionele kledij van de Balkan Joden droeg, een tulband en een lange mantel, won een medaille van eer voor het, met zijn zwaard, onthoofden van de Turkse ruiterij en voetvolk. Layish was een meester te paard en "een zwaardvechter". Hij was zowel een geducht krijger te voet als te paard. Zijn vaardigheid in een tweegevecht was legendarisch. Hij was bekend als een geducht krijger, daar buiten echter was hij een boer, een muzikant en een levendige, zachte vriendelijke man die de harten van iedereen verwarmde.

Layish, was twee meter groot, sterk als een os, maar toch ging hij met grote zachtheid om met een baby of een kleine vogel. Zijn vijf zonen en drie dochters aanbaden hem niet minder dan zijn vrouw deed. Layish Nahmanevic was op één of andere manier nederig maar had tegelijk een bepaalde koninklijke houding. Meerdere keren verklaarden zijn niet Joodse vrienden, "Layish als je geen Jood zou zijn, dat was je de koning van Servië." Hij lachte hartelijk en vertelde hen: "Dank u, maar ik zou die eer voorbij laten gaan als ze zou worden aangeboden. Ik heb liever mijn eigen kleine koninkrijk: mijn boerderij en familie."

Toen er na de Eerste Wereldoorlog eens kermis was, vroegen de stedelingen Layish om zijn dapperheid te tonen. Zijn jongere broer Bela Barukh en neef Moshe Paul, waren juist op bezoek.

Layish kwam het veld op staande op de rug van een galopperend paard, vuurde zijn geweer af terwijl hij op de rug van een tweede galopperend paard sprong en schoot driemaal midden in de roos. De zes jaar oude Moshe Paul stond met open mond te kijken en zij verbaasd, "Wow! Papa zag je dat?"

Terug op de boerderij, terwijl Layish 's avonds op een eigen gemaakte fluit speelde, vroeg zijn jonge neef, "Oom Layish hoe komt het dat u hier woont en wij in Oostenrijk? Waar komt onze familie vandaan?"

"Mosheleh dat is een goede vraag. Ik bleef liever op het land. Je vader zocht de handel en het leven in de stad. Maar ik zal je nog veel meer laten zien. Maya breng me de oude doos, alstublieft. Ik zal Moshe de stamboom laten zien."

Even later verbaasde Moshe zich opnieuw. Dit keer bij het zien van de perkamentrollen die voor hem werden uitgespreid. Sommigen waren oud en in het Hebreeuwse geschreven, dat hij leerde uit de Talmud en de Tora. Enkele anderen waren heel erg oud en omdat ze heel zorgvuldig waren opgerold en ingepakt moesten ze wel heel bijzondere zijn. Ze waren een beetje broos en geschreven in een taal die hij niet herkende. "Dit is ook Hebreeuws, maar in het oude alfabet uit de tijd van van de eerste Tempel. Deze hier rechts is in het Ladino, ze zijn van de meer recentere eeuwen. "

Moshe zag voor zich, op de lange noten-houten tafel, de stamboom van koning David tot en met de ouders van zijn vader en oom Layish, uitgespreid. In de kantlijnen stonden aantekeningen over de steden en landen waarin de genoemde mensen woonden, evenals belangrijke gebeurtenissen. Veel dingen die de geschiedenisboeken niet eens noemen.

De volgende dag na een korte discussie achter gesloten deuren met zijn broer Bela Barukh, riep Layish . "Kom naar de tuin achter de schuur dan zal ik beginnen met je te leren hoe je jezelf en anderen kunt verdedigen. Dit is een manier van vechten die bij de niet-Joden onbekend is. Het is oud, heel oud en zeer krachtig. Een deel ervan gaat terug naar de dagen van onze voorouders Abraham, Isaac en Jakob. Wanneer je dit onder de knie hebt zal ik je de manier van vechten leren uit de tijd van Yehuda Ben Teima en daarbij wordt gezinspeeld op zijn beroemde uitspraak om te zijn als "Vermetel als een panter, licht als een adelaar, snel als een hert en moedig als een leeuw". Je zult als een panter zijn, maar je moet ze alle leren. In de toekomst zul je ze nodig hebben."

Bij bezoeken in de daaropvolgende jaren leerde Layish zijn neef de oude geheime vechttechnieken van de voorvaderen. Op sommige momenten stuurde hij één van zijn zonen, die al meesters waren in deze technieken, naar Wenen om bij te blijven en praktisch te oefenen.

In Novi Sad leefden de verschillende nationaliteiten en religies in vreedzame harmonie met elkaar.

Totdat....

Totdat in 1941, het Koninkrijk Joegoslavië werd binnengevallen en door de As-mogendheden verdeeld, en de noordelijke delen, met inbegrip van Novi Sad, bij Hongarije werden gevoegd. Tijdens de Tweede Wereldoorlog, werden ongeveer 5000 burgers vermoord en vele anderen werden overgebracht voor hervestiging elders. Alleen al in de drie dagen durende razzia in Novi Sad (21-23 januari 1942), vermoorde de Hongaarse politie vele burgers, onder wie meer dan 800 Joden. Zij wierpen hun lijken in het ijskoude water van de Donau, terwijl het totale dodental van de razzia ongeveer 2500 was.

Onder de overlevenden die niet gevangen waren genomen bevonden zich Layish en twee van zijn zonen. Die voegden zich bij de partizanen in de bossen. Daaronder bevonden zich burgers van alle nationaliteiten, Serviërs, Hongaren, Slowaken en anderen. Zij vochten samen tegen de As-mogendheden.

Hun dappere guerrillaoorlog werd uitgevochten in ijskoude winters en snikhete zomers. Soms zaten ze drie of vier dagen zonder voedsel. Deze dappere krijgers voor de vrijheid tegen de nazi terreur hielden gedurende drie jaar stand tot het vroege voorjaar van 1944, toen....

Wordt vervolgd.

Geschreven door Yaakov Bar Nahman vertaald uit het Engels door Jadied.
Bron: Uncle Layish

Aantekeningen

Home Malben

Begrippenlijst

printer

Gemorra is de zorgvuldige bewerking, in de 2e tot 5e eeuw van de gewone jaartelling, van de Mishna, die dient als het fundament van de Joods wet.

Mishna is de mondelinge Thora door God aan Mozes gegeven, uiteindelijk gecodificeerd door Rabbi Akiva, zijn leerling Rabbi Meir, en zijn leerling Rabbi Yehuda HaNassi, 1e tot 2e eeuw van de gewone jaartelling.

Talmoed is de Joodse mondelinge Tora omvattende de Mishna en de Gemorra. De Gemorra is een verslaglegging van discussies tussen joodse geleerden uit de derde tot en met de zesde eeuw van de gangbare jaartelling. De debatten in de Gemorra zijn zeer uitgebreid en gaan over allerlei onderwerpen zoals wiskunde, recht, geschiedenis enzovoorts. Betreffen het uitspraken over de leer dan spreekt men van 'halacha' waar de term 'halachisch' van is afgeleid. Andere uitspraken worden 'agada' genoemd en behelzen meer verhalende zaken. Mishna is mondelinge Tora door God aan Mozes gegeven, uiteindelijk gecodificeerd door Rabbi Akiva, zijn leerling Rabbi Meir, en zijn leerling Rabbi Yehuda HaNassi, 1e tot 2e eeuw van de gewone jaartelling.

Tora is letterlijk "instructie"; Er zijn twee betekenissen. De vijf boeken van Mozes zijnde Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri en Deuteronomium en meer in het algemeen verwijst het naar de Joodse leer en wat wij ten onrechte het Oude Testament noemen.